ရိုက္တာ  Special Report  ( http://www.reuters.com/article/2013/06/27/us-myanmar-969-specialreport-idUSBRE95Q04720130627)
ဘာသာျပန္ – သာကီထက္ေကာင္း
တည္းျဖတ္ – အမ္-မီဒီယာ
ရန္ကုန္၊ ရိုက္တာ။    ။ ၉၆၉ ဟုေက်ာ္ၾကားေသာ ျမန္မာဗုဒၶအစြန္းေရာက္လႈပ္ရွားမႈမွာ အေျခခံလူတန္းစားတစ္ရပ္လံုးအတြက္ယံုၾကည္ခ်က္ အျဖစ္ မိမိဖာသာ ရုပ္လံုးေဖာ္လ်က္ရိွ၏။ ၄င္း၏အမာခံေခါင္းေဆာင္ႀကီး ဦး၀ီရသူသည္ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရး အၾကမ္းဖက္မႈ အတြက္ စစ္အစိုးရေဟာင္းမွ ေထာင္သြင္း အက်ဥ္းခ်ျခင္း ခံခဲ့ရသူ ျဖစ္သလို  ယင္းဘုန္းေတာ္ႀကီးက မိမိကုိယ္ကို “ဗမာဘင္လာဒင္” ဟု ေခၚေ၀ၚခဲ့ဖူးသည္။
၉၆၉ ၏ မူလျမစ္ဖ်ားခံရာကို ရိုက္တာသတင္းေထာက္မ်ားမွ ေျခရာခံၾကည့္ေသာအခါ တစ္ခါက ျမန္မာျပည္၏အာဏာရွင္စနစ္၏ အရာရိွတစ္ဦးမွ စတင္ခဲ့ေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။  ယေန႕ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးအစိုးရသည္လည္း ယင္းအာဏာရွင္စနစ္ မ်ဳိးဆက္ေဟာင္းမွ တိုက္ရိုက္ဆင္းသက္လာျခင္းျဖစ္သည္။ ယခုတြင္မူ ၉၆၉ လႈပ္ရွားမွဳတြင္ အထက္တန္းအစိုးရအရာရိွမ်ား၊ ၾသဇာရိွဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားသာမက ႏိုဗယ္လ္ဆုရွင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္၏ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီ NLD မွ အဖြဲ႕၀င္တစ္ခ်ဳိ႕ပင္လွ်င္ ေထာက္ခံပါ၀င္ေနၾကေပသည္။
ဦး၀ီရသူမွ မြတ္စ္လင္မ္တို႕၏ဆိုင္မ်ားကို သပိတ္ေမွာက္ရန္အျပင္ ဘာသာျခားတို႕ႏွင့္ထိမ္းျမားမႈပိတ္ပင္ဖို႔ကိုပါ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႕အား ႏိႈးေဆာ္လ်က္ရိွသည္။ သူသည္ ဗလီ္မ်ားကို “ရန္သူ႕စစ္စခန္းမ်ား”ဟု ေခၚေ၀ၚ သမုတ္ ေနေပသည္။ သူ႕အားၾကည္ညိဳသူမ်ားအနက္ သာသနာေရး၀န္ႀကီးဌာနလည္း အပါအ၀င္ ျဖစ္သည္။
“ ဦး၀ီရသူရဲ႕ေဟာၾကားခ်က္မ်ားဟာ ေမတၱာတရားကို ေဖာ္က်ဴးျခင္း နဲ႕ ဘာသာတရားမ်ားအၾကားနားလည္မႈထားရိွေရး အေၾကာင္းေတြသာျဖစ္တယ္။ ဘာသာေရးအၾကမ္းဖက္မႈျဖစ္လာေအာင္ သူကလႈံ႕ေဆာ္ေနတယ္ဆိုတာ မျဖစ္ႏိုင္ ပါဘူး ” ဟု သာသနာေရး၀န္ႀကီး ဦးဆန္းဆင့္က ႏိုင္ငံတကာမီဒီယာမ်ားႏွင့္ ပထမဆံုး အင္တာဗ်ဴးလုပ္စဥ္ ရိုက္တာသတင္းဌာနသို႔ ေျပာၾကားခဲ့သည္။
ျမန္မာစစ္တပ္၌ ဒုတိယဗိုလ္ခ်ဳပ္ၾကီးျဖစ္ခဲ့ေသာ ဦးဆန္းဆင့္သည္ ၉၆၉ သံဃာမ်ားမွဦးေဆာင္၍ မြတ္စ္လင္မ္တို႕၏ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားအား သပိတ္ေမွာက္ေနျခင္းကို မွားယြင္းခၽြတ္ေခ်ာ္မႈဟု မျမင္သည့္အလား “ ကၽြန္ေတာ္တို႕ဟာ ေစ်းကြက္ စီးပြားေရးစံနစ္ကို က်င့္သံုးေနပါတယ္။ ဘယ္သူမွ ဒါကို တားလို႕မရပါဘူး။ ဒီစံနစ္က ၀ယ္ယူသူမ်ားအေပၚမွာပဲ မူတည္ပါတယ္ ” ဟု ဆိုသည္။
သမၼတဦးသိန္းစိန္သည္လည္း ၉၆၉ အေပၚ ေပ်ာ့ေျပာင္းသည့္သေဘာထားကို ျပသလာေနသည္။ သမၼတရံုးကမူ ထုိကိစၥႏွင့္ပတ္သတ္၍ တစ္စံုတစ္ရာမွတ္ခ်က္ေပးေျပာဆိုဖုိ႔ ျငင္းဆိုခဲ့ပါသည္။ ထိုလႈပ္ရွားမႈႏွင့္ပတ္သက္ေသာအျငင္းပြားဖြယ္မ်ား ႀကီးထြားလာေသာအခါ တုန္႕ျပန္ေခ်ပေသာအားျဖင့္ ၿပီးခဲ့သည့္တနဂၤေႏြေန႕က “ ၉၆၉ သည္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးသေကၤတ ” ျဖစ္ေၾကာင္း၊  ဦး၀ီရသူသည္ ဗုဒၶ၏သားေတာ္ျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပပါရွိသည့္ ေၾကညာခ်က္ကို သမၼတရံုးမွ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။
ဦး၀ီရသူႏွင့္ အျခားေသာ ဘုန္းၾကီးမ်ားမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံအႏွံ႔အျပားတြင္ ျဖစ္ပ်က္ခဲ့သည့္ လူမ်ိဳးေရးအဓိကရုဏ္းမ်ားႏွင့္ နီးနီးကပ္ကပ္စပ္ဆက္ေနေပသည္။ ရာစုႏွစ္တစ္၀က္နီးပါး အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည့္ အာဏာရွင္္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေအာက္၌ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရးမွာ တအံုေႏြးေႏြးျဖစ္ေနခဲ့သည္။ သို႕ေသာ္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္၊ မတ္လတြင္ စစ္တပ္တစ္ပိုင္းလူထုတစ္ပိုင္း အစိုးရမွအာဏာရလာၿပီးမွ အျပင္းထန္ဆံုးတိုက္ခိုက္မႈ ျဖစ္ပြားလာသည္။
ယမန္ႏွစ္က ရခိုင္ျပည္နယ္၌ ႏွစ္ႀကိမ္တိုင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာအဓိကရုဏ္းတြင္ အနည္းဆံုး လူ ၁၉၂ ဦးေသဆံုးခဲ့ၿပီး၊ တစ္သိန္းေလးေသာင္းအထိ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ျဖစ္ခဲ့ရသည္။ ထိုသူတို႕ထဲမွအမ်ားစုမွာ ဌာနီမဲ့ ရိုဟင္ဂ်ာမြတ္စ္လင္မ္မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ ရိုက္တာ၏ စံုစမ္းမႈ တစ္ခုကဆိုသည္မွာ ၿပီးခဲ့သည့္ေအာက္တိုဘာလအတြင္း မြတ္စ္လင္မ္တို႕အား စံနစ္တက်ျပင္ဆင္ တိုက္ခိုက္ရာ၌ ဗုဒၶဘာသာဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားမွလံႈ႕ေဆာ္ေပးခဲ့ေသာ ရခိုင္အမ်ဳိးသားေရး၀ါဒီတို႕က ဦးေဆာင္ခဲ့ၾကသည္။ ရံဖန္ရံခါ ေဒသတြင္းရိွလံုၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕ ၀င္မ်ားကလည္း ပါ၀င္ကူညီေပးခဲ့ၾကသည္ဟု ဆို၏။
ယခုႏွစ္ မတ္လအတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံအလယ္ပိုင္း မိတၳီလာၿမိဳ႕အၾကမ္းဖက္မႈ၌ လူ ၄၄ ဦးထက္မနည္း ေသေၾကကာ တစ္ေသာင္းသံုးေထာင္ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ယခုတစ္ၾကိမ္တြင္လည္း ဒုကၡသည္အမ်ားစုမွာ မြတ္စ္လင္မ္မ်ား ျဖစ္ေနျပန္သည္။ ရိုက္တာ၏ ဧၿပီလမွတ္တမ္း တင္ ခ်က္တြင္ ေသြးဆူေနေသာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္လူရမ္းကားတို႕ကို သံဃာမ်ားဦးေဆာင္လိုက္သည့္ေနာက္မွာမွ သတ္ျဖတ္မႈမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။ ေမလတြင္လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္း လားရိႈး ၿမိဳ႕၌ ဗုဒၶဘာသာလူရမ္းကားတို႕သည္ မြတ္စ္လင္မ္ရပ္ကြက္မ်ားကို မီးရိႈ႕ဖ်က္ဆီး အၾကမ္းဖက္ခဲ့ျပန္သည္။ သို႕ျဖင့္ တိုင္းျပည္တစ္ခုလံုး မၿငိမ္သက္မႈသတင္းမ်ား က်ယ္ျပန္႕လာေတာ့သည္။
၉၆၉ နံပါတ္သည္ ဗုဒၶ၊ ဓမၼ၊ သံဃာ့ဂုဏ္ေတာ္မ်ားကို ရည္ၫႊန္းထားျခင္းျဖစ္၍ ပင္ကိုသဘာ၀အားျဖင့္ အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစေသာအရာ မဟုတ္။ သုိ႕ရာတြင္ ၉၆၉ ဘုန္းႀကီးတို႕သည္ ေသြးေခ်ာင္းစီးမြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရးလိႈင္းတံပိုး အတြက္ စိတ္ဓာတ္မႈိင္းတိုက္လ်က္သာရိွေနေသာေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အရိွန္တက္စ ျပန္လည္ျပဳျပင္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္အား ႏွင္ထုတ္တြန္းဖယ္ရာေရာက္သြားေစသည္။ နာမည္ေက်ာ္ ၉၆၉ ဘုန္းႀကီးေနာက္တစ္ဦးျဖစ္ေသာ ဦး၀ိမလဘိ၀ံသ ကလည္း မြတ္စ္လင္မ္တို႕အား ေလွာင္အိမ္ထဲမွသားေကာင္တို႕ကို သုတ္ခ်ီရန္ ၀င္ေရာက္လာေသာ က်ားအျဖစ္ ခိုင္းႏႈိင္းေနေလ့ရိွသည္။ “ စည္းကမ္းခ်က္မျပ႒ာန္းယင္ လူမ်ဳိးနဲ႕ဘာသာ ကြယ္ေပ်ာက္သြားမယ္။ ႏိုင္ငံကိုပင္လွ်င္ ဆံုးရံႈးသြားႏိုင္တယ္ ” ဟု မၾကာေသးမီက တရားပြဲတစ္ခုတြင္ သူက ေျပာၾကားခဲ့သည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာ ဟူ၍ တရား၀င္ မရိွ။ သို႕ေသာ္ အစဥ္အဆက္အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားက ဗုဒၶဘာသာအား ထိပ္တန္းတင္ဦးစားေပးၾကသည္။ မြတ္စ္လင္မ္တို႕သည္ ႏိုင္ငံ့လူဦးေရ၏ ၄ ရာခိုင္ႏႈန္း(ခန္႕မွန္း)သာရိွၿပီး ႏိုင္ငံသား သန္း ၆၀ ၌ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မွာ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္း အထိ ရိွေနသည္။ သို႕ပင္သို႕ျငား စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကာလအတြင္း သာသနာေရး ၀န္ႀကီးဌာနအတြင္း၌ ဗုဒၶဘာသာအတြက္ အထူးသီးသန္႕ဌာနတစ္ခုကိုလည္း ထပ္မံတိုးခ်ဲ႕ခဲ့သည္။
အသံုးခ် ဓားစာခံမ်ား
ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးတြင္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးတို႕သည္ အခန္းက႑မ်ားစြာတြင္ ဆက္စပ္ပါ၀င္ေနသည္။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္က စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ဆန္႕က်င္ၿပီး ဒီမိုကေရစီကိုေထာက္ခံေသာ ေရႊ၀ါေရာင္ေတာ္လွန္ေရးတြင္ သံဃာမ်ားသည္ အဓိကအခန္းက႑မွ ပါ၀င္ခဲ့ၾကသည္။ လက္ရိွသမၼတဦးသိန္းစိန္ႏွင့္သူ႕အစိုးရအဖြဲ႕၀င္ ထိပ္တန္းအရာရိွမ်ားအပါအ၀င္ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ားက သူတို႕အား ႏွိပ္ကြပ္ခဲ့ၾကသည္။ ယခု ဦးသိန္းစိန္၏ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေမွ်ာ္မွန္းလုပ္ငန္းစဥ္လမ္းၫႊန္ခ်က္၌ လြတ္လပ္စြာေျပာဆိုခြင့္ႏွင့္ စုရံုးခြင့္ ေပးထားေလရာ ျပည္တြင္းရိွ ၅ သိန္း၀န္းက်င္ သံဃာေတာ္မ်ားမွာ (လက္လြတ္စပယ္ေျပာဆိုဖို႔) လြတ္လပ္ေရးရၾကေတာ့သည္။ ဆႏၵရိွသလို ေနရာတိုင္းသို႕ ဗုဒၶတရားေတာ္သာမက ၉၆၉ လမ္းစဥ္သင္ၾကားေရးအတြက္ သြားလာႏိုင္ၾကေတာ့သည္။
သံဃာေတာ္တို႕သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ဖူးငံုပြင့္စ ဒီမိုကေရစီစံနစ္၌ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ ခါေတာ္မွီႏိုင္ငံေရးအင္အားစုအျဖစ္ ေပၚထြက္လာသည္။ ၄င္းတို႔၏ အသစ္ေသာ လႊမ္းမိုးနိုင္မွဳအင္အားမွာ လွ်ိဳ႕၀ွက္ၾကံစည္ထားသည့္ သီ၀ရီတစ္ခုအား ေပၚထြက္လာေစ၏။ ယင္းသီ၀ရီမွာ ယခင္ စစ္အုပ္စုတြင္းရိွ အမ်က္သိုအမာခံတို႕က ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈအား ကိုင္တြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ထားၿပီး ျပန္လည္ျပဳျပင္တည္ေဆာက္ျခင္းကို လမ္းေခ်ာ္ေစရန္ ရ့ည္စူးၿပီး တည္ျငိမ္ျငိမ္းခ်မ္းေရး ပ်က္ျပားေစဖို႔ လုပ္ေဆာင္ၾကရံုသာမက ေဒၚစုၾကည္၏ NLD ပါတီအား ေရြးေကာက္ပြဲ၌ အႏိုင္မရေစဖို့လည္း တားဆီးေနၾကသည္ဟူ၏။
ဤအေတြးကို ခိုင္မာေစဖို႔ရန္ အေထာက္အထား မရိွေသာ္လည္း အစိုးရအာဏာပိုင္အခ်ဳိ႕ကမူ ယင္းအခ်က္ျဖစ္ႏိုင္ဖြယ္ရိွေနေၾကာင္း ေျပာေနၾကေပသည္။
“ တစ္ခ်ဳိ႕သူေတြက ျပန္လည္ျပဳျပင္တည္ေဆာက္ေရးလုပ္ဖို႕ စိတ္အားထက္သန္ၾကတယ္။ ျပဳျပင္ေရးကို မလိုခ်င္သူ အခ်ဳိ႕လည္း ရိွေနၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အၾကမ္းဖက္ျဖစ္ရပ္နဲ႕ပတ္သက္ၿပီး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈကိုမလိုလားသူအခ်ဳိ႕ပါ၀င္ပတ္သက္ႏိုင္ပါတယ္ ” ဟု သမၼတဦးသိန္းစိန္၏အနီးကပ္အႀကံေပးႏွစ္ဦးအနက္ တစ္ဦးျဖစ္သူ ဦးစိုးသိန္းမွ ရိုက္တာသတင္းဌာနသို႕ ေျပာျပခဲ့သည္။
၉၆၉ ကို ၾသဇာႀကီးမားေသာ အမာခံအုပ္စု၀င္မ်ားမွ ကိုင္တြယ္ထိန္းခ်ဳပ္ထားျခင္း မဟုတ္လွ်င္ပင္ – ရာထူးရာခံႀကီးမားသူမ်ားႏွင့္ေအာက္ေျခအလႊာမ်ားထဲမွ က်ယ္ျပန္႕ေသာ ေထာက္ခံ က်ားကန္မႈ ရိွေနသည္မွာ အမွန္ျဖစ္၏။ ထိုအလႊာထဲတြင္မူ ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈမွာ သစၥာခံပမာ စြဲျမဲေနၿပီး ၾကီးထြားလာလ်က္ရွိသည္။
အာဏာပိုင္မ်ားမွ မ်က္ႏွာလႊဲခဲပစ္ေထာက္ခံမႈေပးထားေၾကာင္း ၉၆၉ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ဦး၀ိမလ၏ ေအာက္ပါစကားအရ သိရိွႏိုင္သည္။ “ အမ်ဳိးဘာသာသာသနာကို ကာကြယ္ဖို႕ ေဟာေျပာခြင့္ကိုေပးထား ကတည္းက ဘုန္းၾကီးတို႕ကို ေထာက္ခံေနတယ္လို႕ေတြးမိတယ္ ”။
ရန္ကုန္ကိုယ္စားျပဳ ျမန္မာမြတ္စလင္အဖြဲ႔အစည္း ကလည္း ထိုအတိုင္း သေဘာမွ်လ်က္ရွိသည္။ မြတ္စလင္ေက်ာင္း ဆရာတစ္ဦးျဖစ္သူ ဦးမ်ဳိး၀င္းမွ “ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရးလုပ္ရပ္ေတြက ႀကီးထြားလာေနတယ္။ အစိုးရဖက္ကလည္း တားျမစ္ျခင္း မရိွဘူး ” ဟု ဆိုၿပီး ၉၆၉ ကို Ku Klux Klan (အေမရိကန္ႏိုင္ငံရွိ လက္ယာစြန္းေရာက္ လွိ်ဳ႕၀ွက္အၾကမ္းဖက္လွဳပ္ရွားေရးဂိုဏ္း) ႏွင့္ခိုင္းႏိႈင္းျပခဲ့၏။
သာသနာေရး၀န္ႀကီး ဦးဆန္းဆင့္က ၄င္းလႈပ္ရွားမႈမွာ ႏိုင္ငံေတာ္မွ တရား၀င္ေထာက္ပံ့ေပးထားျခင္းမရွိ ဟု ဆိုေသာ္လည္း “သူတို႕ေဟာေျပာေနတာက ျပႆနာေတြကို ဖန္တီးေနတာမဟုတ္ဘူးလို႕ ကၽြန္ေတာ္ ထင္ပါတယ္ ” ဟူ၍ ဦး၀ီရသူ ႏွင့္  ယံုၾကည္ခ်က္တူသူ အေပါင္းအပါဘုန္းၾကီးမ်ားကို ကာကြယ္ေပးခဲ့သည္။
ေဒသခံအာဏာပိုင္မ်ားကမူ ထိုလႈပ္ရွားမႈအား ရပ္တည္ကူညီေပးလ်က္ရိွေနသည္။ ၉၆၉ ရုပ္ပံုမွာ ယခုတြင္ ျမန္မာျပည္၌ သတိထားမိဖို႔ အလြယ္ဆံုးတံဆိပ္တစ္ခု ျဖစ္လို႔ေနေပၿပီ။ ၄င္း ၉၆၉ တံဆိပ္ကို ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေရွးေဟာင္းဧကရာဇ္တစ္ပါးျဖစ္သည့္ အာေသာကမင္းႀကီးကို ကိုယ္စားျပဳထားေသာ ျခေသၤ့ေလးေကာင္ပံုပါ၀င္ကာ ျမန္မာဂဏန္းသခ်ၤာပံုစံျဖင့္ ၉၆၉ ကို ေရးသားထားကာ ၂၄ ပစၥည္းစက္၀ိုင္းျဖင့္ ၀ိုင္းရံထားသည္။
ထိုအမွတ္တံဆိပ္ပါ စတစ္ကာမ်ားကိုလည္း တရားပြဲမ်ားတြင္ အခမဲ့ေ၀ငွလ်က္ရိွသည္။ ၄င္းကို ဆိုင္မ်ား၊ အိမ္မ်ား၊ အငွားယာဥ္မ်ား ႏွင့္ ျမန္မာတို႕အထြဋ္အျမတ္အထားဆံုး ေရႊတိဂံုေစတီ၏ အမွတ္တရလက္ေဆာင္ပစၥည္းဆိုင္မ်ား၌ ကပ္ထားၾကသည္။ မတည္ၿငိမ္မႈျဖစ္ပြားခဲ့သမွ်ေနရာေဒသမ်ားတြင္လည္း ၄င္းတံဆိပ္ကို မျမင္ခ်င္အဆံုး ျဖစ္ေနသည္။
ယင္းသေကၤတကို အာဏာပိုင္အခ်ဳိ႕က အထူးေလးစားေၾကာင္းေတြ႕ရသည္။ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရးျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ပဲခူးတိုင္းတရားရံုးတစ္ခုတြင္  ကြမ္းယာဆိုင္မွ ၉၆၉ တံဆိပ္ခြာယူခဲ့ေသာ မြတ္စ္လင္မ္တစ္ဦးကို ေထာင္ဒဏ္ ၂ ႏွစ္ ခ်မွတ္ခဲ့သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ကိုလိုနီေခတ္ရာဇသတ္ဥပေဒတစ္ခုျဖစ္ေသာ “သာသနာေတာ္အားၫိွဳးႏြမ္းေစမႈ ” ျဖင့္ စီရင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။
ဘူမိနက္သန္
၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈသည္ ဘာသာေရးယံုၾကည္ခ်က္ကို အစေကာက္၍ ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ ႏႊယ္ခဲ့သည္။ ဘာသာေရးအသိုင္းအ၀ုိင္းျပင္ပ၌ ယခုအခါ လူအမ်ားေမ့ေလ်ာ့ေနၿပီျဖစ္ေသာ ဘုန္းႀကီးလူထြက္၊ အစိုးရအရာရိွႏွင့္ စာမ်ားစြာေရးခဲ့သူ ဦးေက်ာ္လြင္၏ တီထြင္ခ်က္ကို (မိမိတို႔ ကူးယူအသံုးခ်ေနျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း) ဦး၀ိမလ၊ ဦး၀ီရသူ ႏွင့္ အျခား ၉၆၉ သံဃာမ်ားမွ ရည္ညႊန္းေဖာ္ျပၾကေပသည္။
ျမန္မာအာဏာရွင္ေဟာင္းမ်ားက ၁၉၈၈ ခုႏွစ္၊ ဒီမိုကေရစီအေရးအခင္းအား ရက္စက္စြာ ႏွိပ္ကြက္ၿပီးေနာက္ ဗုဒၶအယူ ဦးစားေပးထြန္းကားျပန္႕ပြားေရးအတြက္ ဦးေက်ာ္လြင္ကို လက္သပ္ေမြးခဲ့သည္။ ရဟန္းသံဃာမ်ားအပါအ၀င္ လက္နက္မဲ့ ဆႏၵျပသူမ်ားကို စစ္တပ္မွ ပစ္ခတ္ခဲ့ရာ ေထာင္ခ်ီၿပီး ဒဏ္ရာရေသေၾကပ်က္စီးခဲ့ရသည္။ ေနာင္ေသာအခါ မိမိတို႕၏  မုန္းတီးရြံရွာမႈကိုျပသေသာအားျဖင့္ သံဃာေတာ္မ်ားသည္ ၀ါတြင္းသံုးလလံုးလံုး စစ္အာဏာပိုင္မိသားစုတို႕၏ လွဴဖြယ္၀တၳဳမ်ားအား လက္ခံရန္  ျငင္းဆိုခဲ့ၾကသည္။
၄င္းေနာက္တြင္ စစ္တပ္သည္ ပုန္ကန္သူဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားအား အႏုနည္းျဖင့္ကိုင္တြယ္ရန္ ႏွင့္ ၄င္းတို႔၏သိကၡာဆည္ရန္ (၄င္းတို႔မွ ေရြးခ်ယ္ခံထားအပ္ေသာ အဖြဲ႔၀င္မ်ားသာပါ၀င္သည့္ သံဃာအဖြဲ႔အစည္းဆန္ေသာ စိတ္ၾကိဳက္) ဗုဒၶဘာသာပံုစံမ်ိဳးျဖင့္ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းခဲ့သည္။ သံဃာမ်ားကို မွတ္ပံုတင္ေစၿပီး ၄င္းတို႕၏ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈမ်ားမွာ ကန္႕သတ္ထိန္းခ်ဳပ္ခံရသည္။ ႏိုင္ငံပိုင္မီဒီယာမွလည္း စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ားမွ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းမ်ား မြမ္းမံျခင္းကို လွည့္ပတ္ၾကည့္ရႈျခင္း သို႕မဟုတ္ ေက်ာင္းထိုင္မ်ားအား အလွဴေပးအပ္ျခင္းအေၾကာင္းမ်ားကို ေန႕စဥ္လိုလို ထုတ္လႊင့္တင္ျပခဲ့သည္။
၁၉၉၁ ခုႏွစ္တြင္ သာသနာေရး၀န္ႀကီးဌာနအတြင္း သာသနာ့စည္ပင္ျပန္႕ပြားေရးဌာနခြဲတစ္ခုကို ဖန္တီးကာ ဦးေက်ာ္လြင္အား ဌာနမွဴးအျဖစ္ ခန္႕အပ္ခဲ့သည္။ Sasana ဆိုသည္မွာ ေထရ၀ါဒနွင့္ဆက္ႏြယ္ေနေသာ ပါဠိဘာသာအရ သာသနာကို ဆိုလိုျခင္းျဖစ္ၿပီး ျမန္မာျပည္တြင္ ထိုစကားလံုးသည္ ဗုဒၶဘာသာဆိုသည့္စာလံုးႏွင့္ဖလွယ္၍ အသံုးျပဳႏုိင္ေပသည္။ ေနာက္တစ္ႏွစ္တြင္ သာသနာ့စည္ပင္ျပန္႕ပြားေရးဌာန Department for the Promotion and Propagation of Sasana – DPPS မွ “ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေကာင္းတစ္ဦးအျဖစ္ ေနထိုင္နည္း”စာအုပ္ကို ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀ခဲ့၏။ ဦးေက်ာ္လြင္၏ သန္႔စင္ထုတ္ႏုတ္ထားသည့္ လက္ရာမ်ားအနက္တစ္ခုျဖစ္သည္။ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္၌ ယင္းစာအုပ္ကိုပင္ “အေကာင္းျမတ္ဆံုးဗုဒၶ၀ါဒီ”အမည္ျဖင့္ ထပ္မံထုတ္ေ၀ေသာအခါ ယင္းစာအုပ္မ်က္ႏွာဖံုးတြင္ ၉၆၉ အမွတ္တံဆိပ္အား  အေစာဆံုးေဖာ္ျပထားသည္ကို ေတြ႕ခဲ့ရသည္။
ဦးေက်ာ္လြင္သည္ ၁၉၉၂ ခုႏွစ္တြင္ အနားယူခဲ့သည္။ လက္ရိွဌာနမွဴးမွာ စစ္အရာရိွေဟာင္းတစ္ဦးျဖစ္ေသာ ဦးခိုင္ေအာင္ျဖစ္သည္။ ဦးေက်ာ္လြင္ကြယ္လြန္ၿပီးေနာက္ ၄င္း၏ဇနီးႏွင့္သားတို႕မွာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕လယ္ရိွ သူပိုင္အိမ္၌ပင္ ေနထိုင္ေနဆဲျဖစ္သည္။ အိမ္၏ဧည့္ခန္းနံရံကပ္စင္တြင္ ဦးေက်ာ္လြင္၏စာအုပ္မ်ား စီတန္းထားၿပီး၊ ဘုန္းေတာ္ႀကီးႏွင့္၀ိပႆနာတရား လမ္းၫႊန္သူဘ၀က မွတ္တမ္းတင္ထားသည့္ ဓာတ္ပံုမ်ားကို မွန္ေဘာင္သြင္းလ်က္ ေတြ႕ရသည္။ ဦးေက်ာ္လြင္ႏွင့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးခင္ၫြန္႕တို႕ အတူတစ္ကြ စကားေဖာင္ဖြဲ႕ရယ္ေမာေနသည့္ ေနာက္ထပ္ ဓာတ္ပံုတစ္ခုကိုလည္း ေတြ႕ရသည္။ ဦးခင္ၫြန္႕သည္ စစ္ေထာက္လွမ္းေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ အေရးအၾကီးဆံုးသူတစ္ဦးအနက္မွ တစ္ဦး ျဖစ္ခဲ့ဖူးသည္။
ဦးေက်ာ္လြင္၏ သားျဖစ္သူ ေမာ္ေတာ္ကားသြင္းကုန္လုပ္ငန္းရွင္ ေအာင္လြင္ထြန္း(၃၈ ႏွစ္)မွ ေျပာၾကားသည္မွာ သူ႕ဖခင္သည္ အျခားေသာ စစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ အနီးကပ္ဆက္ဆံေရးရိွခဲ့ၿပီး ျမန္မာ့၀ါအရင့္ဆံုး ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေစာေမာင္မွ သူ႔အား “အေကာင္းျမတ္ဆံုး ဗုဒၶ၀ါဒီ”စာအုပ္ကို ေရးသားရန္ ပုဂၢိဳလ္ေရးအရ ၫႊန္ၾကားခဲ့သည္ဟု ဆုိသည္။ အာဏာရွင္ေဟာင္း ဦးသန္းေရႊႏွင့္လည္း မၾကာခဏေတြ႕ဆံု၍ ဘာသာေရးကိစၥေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ ဦးသန္းေရႊသည္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္၊ မတ္လတြင္ အနားယူၿပီးခ်ိန္မွစ၍ ယေန႕တိုင္လူျမင္ကြင္းမွ ကြယ္ေပ်ာက္ေနသည္။
“အေကာင္းျမတ္ဆံုး ဗုဒၶ၀ါဒီ” စာအုပ္မွာ အေရာင္းမရိွေတာ့သျဖင့္ ေအာင္လြင္ထြန္းမွ ျပန္လည္ပံုႏွိပ္ရန္စီစဥ္လ်က္ရိွသည္။ သူသည္ ယေန႕ေခတ္ ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈႏွင့္တစ္ကြ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရးသပိတ္ကို ေထာက္ခံသူတစ္ဦးျဖစ္သည္။  “အခုခ်ိန္မွာ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ဒီစာအုပ္ကို ေမးျမန္းေနၾကတယ္။ ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႕ဘာသာကို ကာကြယ္ေပးတဲ့ စည္းရိုးတံတိုင္းတစ္ခုနဲ႕ အလားသ႑ာန္တူပါတယ္ ” ဟု သူက ဆိုခဲ့သည္။
ဦးေက်ာ္လြင္၏ဇနီး(အမည္မေဖာ္လို – ၆၅ ႏွစ္)ကလည္း ၉၆၉ အား ေထာက္ခံအားေပးလ်က္ရိွသည္။ မြတ္စ္လင္မ္ႏွင့္ ထိမ္းျမားေသာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားကို မဂၤလာအခမ္းအနားတြင္ ဗုဒၶရုပ္ပံုအား ေျချဖင့္နင္းရန္ ခိုင္းေစေၾကာင္း၊ ၄င္းအျပင္ တိရစာၦန္တို႕အား လွီးျဖတ္ျခင္းဓေလ့သည္ မြတ္စ္လင္မ္တို႕အား လြယ္လင့္တကူ လူသတ္လာေအာင္ လမ္းေၾကာင္းေပးျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း သူမက ေျပာဆိုေလ့ရိွခဲ့သည္။
DPPS ဌာနအႀကီးအကဲျဖစ္စဥ္ကာလအတြင္း ဦးေက်ာ္လြင္ ေတြ႕ဆံုခဲ့သည့္ သံဃာတစ္ဦးမွာ ယဥ္ေက်းမႈျမစ္ဖ်ားခံရာျမိဳ႕အျဖစ္ ထင္ရွားသည့္ မႏၱေလးေျမာက္ဖက္ရိွ ေက်ာက္ဆည္ၿမိဳ႕မွ ၀ိစိတၱာ ဘိ၀ံသ ျဖစ္သည္။ သူ႕အား ဦး၀ီရသူ ဟု ပို၍ လူသိမ်ားၾကၿပီး ယခုအခါ (အမုန္းတရား) မီးခိုးမွိဳင္းတိုက္မွဳအျပင္းထန္ဆံုး ၉၆၉ အဖြဲ႕ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးျဖစ္ေန၏။
ဦး၀ီရသူ ႏွင့္ ဦးေက်ာ္လြင္တို႕သည္ ၁၉၉၂ ခုႏွစ္ေတြ႕ဆံုမႈေနာက္ပိုင္း ထိေတြ႕ဆက္ဆံမႈ မျပတ္ခဲ့ေပ။ “ အျခားသူေတြ မလုပ္ရဲတဲ့  သာသနာ့ကာကြယ္ေရးနဲ႕ထြန္းကားေရးကို သူ လုပ္ေနတယ္ ” ဟုဆိုကာ ဖခင္ဦးေက်ာ္လြင္က ဦး၀ီရသူအား ၾကည္ညိဳမႈႀကီးမားခဲ့ေၾကာင္း သားျဖစ္သူ ေအာင္လြင္ထြန္း၏အဆိုအရ သိရသည္။
ဦးေက်ာ္လြင္သည္ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္၊ အသက္ ၇၀ ၌ ကြယ္လြန္သည္။ ၄င္းႏွစ္မွာပင္ ဦး၀ီရသူက ၉၆၉ အေၾကာင္း စတင္ ေဟာေျပာၿပီး၊ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရးအၾကမ္းဖက္မႈ နက္နက္ရွိဳင္းရွိဳင္းပင္ တိုးပြားလာေၾကာင္း U.S.State Department မွ အစီရင္ခံ တင္ျပထားသည္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္၊ မတ္လတြင္ အာဖဂန္နစၥတန္၊ ဘာမီယန္ရိွ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္မ်ားကို တာလီဘန္မ်ား ဖ်က္ဆီးျခင္း၊ စက္တင္ဘာလတြင္ အေမရိကန္၌  အလ္ကိုင္ဒါ၏တိုက္ခုိက္ျခင္းမ်ားေၾကာင့္ မြတ္စ္လင္မ္ ဆန္႕က်င္ေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ား ပိုမိုထၾကြလာခဲ့သည္။
၂ ႏွစ္ၾကာၿပီးေနာက္ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရး လက္ကမ္းစာေစာင္မ်ားျဖန္႕ေ၀ကာ ေက်ာက္ဆည္အေရးအခင္း ျဖစ္ပြားေစမႈျဖင့္ ဦး၀ီရသူအား ဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္းၿပီး ေထာင္ဒဏ္ ၂၅ ႏွစ္ ခ်မွတ္ခဲ့သည္။ ဗုဒၶဘာသာ၀င္လူရမ္းကားတစ္စုမွ မြတ္စ္လင္မ္ ၁၀ ဦးထက္မနည္း သတ္ျဖတ္ခဲ့ေၾကာင္း တရား၀င္သတင္းထုတ္ျပန္ခဲ့၏။
၄င္းမွာ ၉၆၉ ၏ ပထမဆံုး ေသြးေခ်ာင္းစီးေစျခင္းတည္း။
၉၆၉ ႏွင့္ ၇၈၆
ဦး၀ီရသူကား ၂၀၁၁ တြင္ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားလြတ္ျငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ျဖင့္ ေထာင္မွလြတ္လာခဲ့သည္။ ယင္းမွစ၍ ကိုယ့္ကုိကိုယ္ ဘင္လာဒင္ဟု ကင္ပြန္းတပ္ထားသည့္ ဦး၀ီရသူမွာ ၉၆၉ ေနာက္ခံႏွင့္ စစ္ရိပ္စစ္ေငြ႕သန္းေနေသာမ်က္ႏွာပိုင္ရွင္ ျဖစ္လာေပေတာ့သည္။ ဤအေတာအတြင္းမွာပင္ ၉၆၉ လွဳပ္ရွားမွဳၾကီးက ျမန္မာျပည္၀ယ္ ပထမဆံုး ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားဟု မိမိတို႔ဖာသာ ဂုဏ္ယူေလ့ရွိၾကသည့္ လူမ်ားေနထိုင္ရာ ပင္လယ္ကမ္းေျခႏွင့္ ထိစပ္ေနသည့္ မြန္ျပည္နယ္တြင္ ဘုန္းၾကီးမ်ား၏ သာသနာ့ အင္အား ကို ေမာင္းႏွင္လ်က္ ရွိေနေပေတာ့သည္။
ျပီးခဲ့သည့္နွစ္ အဓိကရုဏ္းမ်ားျဖစ္ကတည္းက ၄င္း ၉၆၉ တို႔သည္ ႏိုင္ငံအႏွ႔ံ ကြန္ယက္ၾကီးတစ္ခုကို ဖြဲ႔စည္းခဲ့သည္။ မြန္ျပည္နယ္ျမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္သည့္ ေမာ္လျမိဳင္တြင္ မြတ္စလင္မ္ပိုင္ အေ၀းေပးကားလိုင္းကို ဆန္႔က်င္သပိတ္ေမွာက္ရာ၌ ၉၆၉ တို႔ ဦးေဆာင္ခဲ့သည္။ ထိုသည္မွာစ၍ ၉၆၉တို႔၏ ႏိုင္ငံအနွံ႕ ဆန္႔က်င္ဆႏၵျပမွဳတို႔မွာ ၄င္း၏ ဗဟိုခ်က္မ (ရယ္ရြယ္ခ်က္) ျဖစ္လာေပေတာ့သည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္ ၿဗိတိသွ်တို႕ထံမွ လြတ္လပ္ေရးရယူႏိုင္ခဲ့ၿပီးေနာက္ အဆင့္ျမင့္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေနရာမ်ားတြင္ မြတ္စ္လင္မ္တို႕ကို ေတြ႕ခဲ့ၾကရသည္။ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ စစ္တပ္မွ အာဏာသိမ္းၿပီး၊ အရာရိွရာထူးမ်ား၌ မြတ္စ္လင္မ္တို႕အား မခန္႕အပ္ျခင္း၊ ခန္႕အပ္ခံရသူမ်ားကိုလည္း ရာထူးတိုးျမွင့္မေပးျခင္းတို႕ျပဳလုပ္လာသည့္အခါ အေျခအေနအေျပာင္းအလဲ ျဖစ္သြားခဲ့သည္။ မြတ္စ္လင္မ္တို႕သည္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို လႊမ္းမိုးျခယ္လွယ္ထားသည္၊ ရရိွလာသည့္အျမတ္အစြန္းကို အသံုးျပဳ၍ ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းမ်ားကို တည္ေဆာက္ၾကသည္၊ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားကို ေငြျဖင့္၀ယ္ယူ သိမ္းပိုက္ကာ အစၥလာမ့္တရားကိုျဖန္႕ခ်ိၾကသည္ ဟူေသာ အစြဲကို လူသိမ်ားထင္ရွားလာေအာင္ စစ္တပ္ကသြတ္သြင္းျဖန္႕ခ်ိခဲ့ၾက၏။
မြတ္စ္လင္မ္စီးပြားေရးအေပၚ လက္ရိွသပိတ္ေမွာက္မႈႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ ထိုသည့္အခ်က္မ်ားက ၄င္းသပိတ္ေမွာက္သူမ်ားအဖို႔ (၄င္းတို႔၏လုပ္ရပ္မ်ားအတြက္) တရားမွ်တေနေၾကာင္း သေဘာရရွိေပသည္။ ၉၆၉ ေနာက္လိုက္ႏွင့္ေရွ႕ေနတစ္ဦးျဖစ္သူ မဇာနည္၀င္းထြန္း(၃၁ ႏွစ္) က မြတ္စ္လင္မ္တို႕သည္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္တို႕၏စီးပြားေရးကို အခ်ိန္အတန္ၾကာကပင္ ဖယ္ၾကဥ္ထားခဲ့ၾကေၾကာင္း ႏွင့္ “ ကၽြန္မတို႕က စၿပီး သပိတ္ေမွာက္ခဲ့တာ မဟုတ္ဘူး၊ သူတို႕က စလုပ္ခဲ့တာ။ ဒါေၾကာင့္ ကၽြန္မတို႕က သူတို႕ရဲ႕နည္းလမ္းကို ျပန္အသံုးခ်လိုက္တာဘဲ ” ဟူ၍ ေျပာျပခဲ့၏။
ထိုသို႔ ေျပာျပျခင္းအားျဖင့္ သိရသည္မွာ သူမက ၇၈၆ နံပါတ္အား ညႊန္းဆိုလိုက္ျဖစ္ေၾကာင္းပင္။ ေတာင္အာရွသားမြတ္စ္လင္မ္မ်ားက မိမိတို႕၏ေနအိမ္ႏွင့္လုပ္ငန္း မ်ားတြင္ ယင္းနံပါတ္ကို ေဖာ္ျပထားေလ့ရိွၾကသည္။ ၄င္းသည္ “ အလြန္တရာ စာနာေထာက္ထားေတာ္မူေသာ အနႏၱကရုဏာေတာ္ရွင္ အလႅာဟ္အရွင္ျမတ္၏ နာမံေတာ္ျဖင့္ (အစျပဳပါ၏) ” ဟူေသာ ဗ်ာဒိတ္စကားရပ္အား ကိန္းဂဏန္းျဖင့္ ကိုယ္စားျပဳထားျခင္းသာျဖစ္သည္။ သို႕ေသာ္ ဂဏန္းနံပါတ္၌ အစြဲႀကီး အက်ေကာက္တတ္ေလ့ရိွသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားက ထိုနံပါတ္သံုးခုေပါင္းလဒ္သည္ ၂၁ ျဖစ္သျဖင့္၊ ၂၁ ရာစုတြင္ မြတ္စ္လင္မ္တို႕မွ ကမာၻႀကီးကို ႀကီးစိုးလႊမ္းမိုးရန္ ႀကံစည္ခ်က္တစ္ရပ္ဟု ေျပာဆိုလ်က္ရိွသည္။
ဗုဒၶဘာသာ၀င္အခ်ဳိ႕မွ ၄င္းစကားအေပၚ အဘယ္ေၾကာင့္ ယံုၾကည္စြဲၿမဲသြားသည္ကို နားလည္ႏိုင္ေစမည့္ အေျခအေနမ်ား ရိွ္ပါ၏။ ဥပမာ – ဘာသာေရးဆိုင္ရာႏွင့္အစားအေသာက္ဆိုင္ရာထံုးတမ္းဓေလ့ရ မြတ္စလင္မ္မ်ားအေနျဖင့္ ဗုဒၶဘာသာစားေသာက္ဆိုင္ မ်ားသို႔ အျမဲတေစ သြားေရာက္ေလ့မရွိျခင္း၊ မြတ္စလင္မ္မ်ားသည္ အငယ္စားႏွင့္ အလတ္စား စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္လုပ္ကိုင္ေနျခင္း မ်ားျဖစ္သည္။ ရန္ကုန္ျမိဳ႕၌ အေဆာက္အဦးမ်ားျပန္လည္တည္ေဆာက္ေရးေခတ္ထေနေသာ ယခုအခါသမယတြင္ Naing Group ၊ Motherland ၊ Fatherland စေသာ မြတ္စ္လင္မ္ပိုင္ေဆာက္လုပ္ေရးကုမၸဏီမ်ားက ေက်ာ္ၾကားထင္ရွားလာမွဳမ်ားလည္း ရွိေနသည္။
မည္သို႕ပင္ဆိုေစကာမူ အႀကီးမားဆံုး ေဆာက္လုပ္ေရးသေဘာတူညီခ်က္တို႕ပါ၀င္ေနသည့္ ေဒၚလာ ဘီလီယံ သန္းႏွင့္ခ်ီေသာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈ ပေရာဂ်က္မ်ားအား လက္၀ါးႀကီးအုပ္ထားသူမ်ားမွာ အာဏာရွင္စစ္အုပ္စုေဟာင္းတို႕ႏွင့္ ဆက္ႏႊယ္ေနသူမ်ား သာ ျဖစ္ေနေပသည္။ ထိုသူတို႕အားလံုးမွာ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားသာ ျဖစ္ၾကသည္။
အေဆာက္အဦၿပီးစီးသြားလွ်င္ ၉၆၉ ေနာက္လုိက္မ်ားမွ တိုက္ခိုက္လာမည္ကို ေၾကာက္ရြံ႕၍ ရန္ကုန္ေျမာက္ပိုင္းခရိုင္ရိွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားသည္ မြတ္စ္လင္မ္ပိုင္ေဆာက္လုပ္ေရးကုမၸဏီမ်ားႏွင့္ျပဳလုပ္ထားေသာ ကန္ထရိုက္စာခ်ဳပ္ကို ဖ်က္သိမ္းလိုက္ရေၾကာင္း သိရသည္။ ဤသည္ကို လက္ရိွအာဏာရ ျပည္ေထာင္စုႀကံ႕ခိုင္ေရးႏွင့္ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါတီ၏ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးေရႊေမာင္ ေျပာၾကားခဲ့ျခင္းျဖစ္သလို ၄င္းက ဆက္လက္၍ “ ၿမိဳ႕နယ္တစ္ခုကေန ေနာက္ထပ္ၿမိဳ႕နယ္္ေတြဆီ ဒီကိစၥမ်ဳိး ကူးစက္သြားမွာကို ကၽြန္ေတာ္ စိုးရိမ္မိပါတယ္ ” ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။
မလံုၿခံဳေသာ ဘ၀မ်ား
၉၆၉ ေနာက္လိုက္ မဇာနည္၀င္းထြန္းအဖို႕ မြတ္စ္လင္မ္မ်ားကိုဖယ္ၾကဥ္ျခင္းမွာ လူမ်ိဳးစုျငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ေသခ်ာေသာ နည္းလမ္းတစ္ခုျဖစ္သည္ဟု ခံယူထားသည္။ မြတ္စ္လင္မ္ေရႊဆိုင္ပိုင္ရွင္တစ္ဦး ႏွင့္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေရႊေရာင္းသူအၾကား အျငင္းပြားရာမွ စတင္ေပၚေပါက္ေသာ မိတၳီလာအၾကမ္းဖက္မႈကို သူမက ေထာက္ျပ၍ ဤသို႕ေျပာဆိုခဲ့သည္။ “ တကယ္လို႕ သူတို႕ေတြသာ ကိုယ့္လူမ်ဳိးအခ်င္းခ်င္းဆိုင္ကေန ၀ယ္ယူခဲ့ယင္ ဒီျပႆနာျဖစ္ပြားလာခဲ့မွာ မဟုတ္ဘူး ”။
ခြဲျခားဆက္ဆံမႈသာလွ်င္ လူမ်ိဳးေရး ပဋိပကၡအတြက္ အေျဖျဖစ္သလို ယင္းသည္ အမ်ဳိးသားေရးမူ၀ါဒကို ထင္ဟပ္ေစေၾကာင္း သူမက တရားေသ လက္ခံထား၏။ ရခိုင္ျပည္နယ္ ႏွင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအလယ္ပိုင္းေဒသမ်ားတြင္ အၾကမ္းဖက္မႈျဖစ္ပြားၿပီးေနာက္ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္သြားရေသာ မြတ္စ္လင္မ္စုစုေပါင္း ၁၅၃,၀၀၀ အနည္းဆံုးရိွေနၾကသည္။ အမ်ားစုမွာ လံုၿခံဳေရးတပ္ဖြဲ႕၀င္မ်ားမွ ထိန္းသိမ္းထားေသာဒုကၡသည္စခန္းမ်ား၌ ေရာက္ေနၿပီး မိမိတို႕၏မူလဘ၀အေျခအေနသို႕ ျပန္လွည့္ႏိုင္ရန္ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ မရိွသေလာက္ ျဖစ္ေနေပသည္။
ထင္ရွားသည့္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားထဲမွ အနည္းငယ္သာ ၉၆၉ လႈပ္ရွားမႈအား လူသိရွင္ၾကား ေ၀ဖန္ရဲၾကသည္။ ေဖ့စ္ဘြတ္အသံုးျပဳသူအခ်ဳိ႕က ၉၆၉ စတစ္ကာကပ္ အငွားယာဥ္မ်ားကို မစီးရန္ လႈံႈ႕ေဆာ္ၾကသည္။ မိတၳီလာေသြးေခ်ာင္းစီးမႈျဖစ္ခ်ိန္မွစတင္ၿပီး ရန္ကုန္လမ္းေဘးေစ်းသည္အခ်ဳိ႕မွ ၉၆၉ ဗီစီဒီေခြမ်ားကို ခ်င့္ခ်ိန္ ေရာင္းခ်မႈျပဳလာၾကသည္။ တနည္းအားျဖင့္ လူအမ်ား၏ တုန္႔ျပန္မွဳ ႏုတ္ပိတ္ခံရျခင္းလည္း ျဖစ္သည္။
မြန္ဘုန္းႀကီး ဦး၀ိမလသည္ အျခားသံဃာေတာ္မ်ား၏ ေ၀ဖန္မႈအေပၚ “ ေကာင္းတဲ့အလုပ္ကို တားျမစ္ဖို႕ သူတို႕ မႀကိဳးစားသင့္ဘူး ” ဟု အေရးမပါသည့္သေဘာျဖင့္ ျပန္လည္ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ဇြန္လလယ္ပိုင္းက ရန္ကုန္ၿမိဳ႕အနီးတြင္ က်င္းပေသာ ရာႏွစ္ခ်ီသည့္ သံဃာမ်ားတက္ေရာက္သည့္ အစည္းအေ၀းသို႕ သူႏွင့္ ဦး၀ီရသူတို႕ တက္ေရာက္ခဲ့၏။
ယင္းအစည္းအေ၀းတြင္ ဗုဒၶဘာသာအမ်ဳိးသမီးမ်ားအား မြတ္စ္လင္မ္ အမ်ဳိးသားမ်ားႏွင့္အိမ္ေထာင္မျပဳေစေရးအဆိုတစ္ရပ္ကို ဦး၀ီရသူမွ တင္သြင္းသည္။ ဦး၀ီရသူ၏ပိတ္ပင္တားျမစ္ခ်က္အဆိုကို ဦးဓမၼပီယမွ ေထာက္ခံခဲ့ျပန္သည္။ ယင္းကား ၉၆၉ သည္ ၾသဇာတိကၠမရွိသည့္ သံဃာထုသို႔ ထိုးေဖာက္၀င္ေရာက္ျခင္း ျပယုဂ္လည္းမည္ေပသည္။ ဦးဓမၼပီယသည္ အာရွေဒသတြင္းရိွ အျခားဗုဒၶဘာသာတကၠသိုလ္ႀကီးမ်ားႏွင့္ခ်ိတ္ဆက္ထားေသာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေထရ၀ါဒဗုဒၶဘာသာ သာသနာျပဳတကၠသိုလ္မွ အေမရိကန္ ပညာေရးသင္ယူဖူးသည့္ ပေရာ္ဖက္ဆာ ဆရာေတာ္ႀကီးျဖစ္သည္။
ဦးဓမၼပီယက ၉၆၉ အား ၿငိမ္းခ်မ္းေသာလႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈျဖစ္၍ ျမန္မာလူမ်ဳိးတို႕ကို အေျပာင္းအလဲကာလရိွ မျငိမ္သက္မွဳမ်ားမွ လြတ္ေျမာက္ေစမည္ဟု ေဖာ္ျပလုိက္သည္။ “ ဘုန္းၾကီးတို႕အတြက္ ၉၆၉ ျပႆနာကို
ျပႆနာလို႔ မသတ္မွတ္ဘူး။ ဗုဒၶဘာသာဟာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕ သဟဇာတျဖစ္ေရးလမ္းစဥ္ေတြထဲ ထာ၀စဥ္ ရွင္သန္သြားမွာျဖစ္တယ္ ” ဟု ရိုက္တာသို႕ေျပာၾကားခဲ့သည္။
ဒီအရပ္မွာ ဗလီ အလိုမရိွ
၉၆၉ ႏွင့္အျပိဳင္ ၾကီးၾကီးက်ယ္က်ယ္လွဳပ္ရွားႏိုင္သည္မွာ NLD ပါတီတစ္ခုတည္းသာျဖစ္သည္။ ၄င္းတို႕ႏွစ္ခု ပတ္သက္မႈမွာ ထိပ္တိုက္ဆန္႕က်င္မႈရိွသလို အျပန္အလွန္အသံုးခ်မႈမ်ဳိးလည္း ရိွေနသည္။ NLD ပါတီႏွင့္ ေဒၚစုၾကည္၏အတြင္းစည္း၌ မြတ္စ္လင္မ္တို႕မွ စိုးမိုးျခယ္လွယ္ထားေၾကာင္း ဦး၀ီရသူ၏ ေျပာၾကားခ်က္ မတ္လေႏွာင္းပိုင္းတြင္ YouTube ေရာက္ရွိခဲ့သည္။ “ဘယ္ၿမိဳ႕ဘယ္ေဒသက NLD ရံုးကိုၾကည့္ၾကည့္ မုတ္ဆိတ္ေတြကို ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္ ”။ ဦး၀ိမလ၏ေနာက္လိုက္တို႕က ေဒၚစုၾကည္သည္ ဘာသာေရး ကိုင္းရွိဳင္း ေသာ္လည္း မိမိတို႕အိမ္ရိွ သူမ၏ဓာတ္ပံုမ်ားကို ဖယ္ရွားလိုက္ၿပီ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ယမန္ႏွစ္ ရခိုင္ျပည္နယ္အၾကမ္းဖက္မႈ၌ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားဖက္မွ ကာကြယ္ေျပာဆိုေပးမႈမရိွသည့္အေပၚ ဆႏၵျပျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ရိုက္တာသို ႕ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ေဒၚစုၾကည္၏ ႏႈတ္ဆိတ္ေနခဲ့ျခင္းက မြတ္စ္လင္မ္တို႕ကိုလည္း အမ်က္ထြက္ေစခဲ့သည္။
ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ NLD အဖြဲ႕၀င္မ်ားသည္ ၉၆၉ ၏ လက္ေ၀ခံအလုပ္မ်ားလုပ္ေနေၾကာင္း ျမန္မာမြတ္စ္လင္မ္အဖြဲ႕အစည္းက စြပ္စြဲထားသည္။ NLD ပါတီ၏ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ ဦးဥာဏ္၀င္းကလည္း “ တစ္ခ်ိဳ႕ NLD ပါတီ၀င္ေတြက ၉၆၉ ထဲမွာ ပါ၀င္ေနတာေတာ့အမွန္ဘဲ။ ဒါေပမယ့္ ပါတီ၀င္ေတြရဲ႕ လြတ္လပ္မႈနဲ႕အခြင့္အေရးကို NLD က ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ လူမႈေရးနဲ႕ပတ္သက္လို႕ သူတို႕ဆႏၵအတိုင္း လုပ္ခြင့္ရိွပါတယ္ ” ဟု ေျပာဆိုခဲ့သည္။
အငွားယာဥ္ေမာင္းျဖစ္သူ မင္းသက္လင္း (၃၆ ႏွစ္) သည္လည္း ထိုအခြင့္အေရးအတိုင္း ျပဳလုပ္သည္။ သူ႕ကား၏ ေရွ႕ဖက္၊ ေနာက္ဖက္မွန္မ်ားေပၚတြင္ ၉၆၉ စတစ္ကာမ်ား ကပ္ထား၏။ သူသည္ မြတ္စ္လင္မ္ဆန္႕က်င္ေရးျဖင့္ ေက်ာ္ၾကားေသာ အလုပ္သမားအမ်ားစုေနရာ ရန္ကုန္တိုင္း ၊ သာေကတၿမိဳ႕နယ္၏ NLD ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးလည္း ျဖစ္သည္။
ေဖေဖာ္၀ါရီလတုန္းက သာေကတရိွ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားသည္ မင္းသက္လင္း၏အိမ္အနီးမွ အစၥလာမ္ဘာသာေရးေက်ာင္း တစ္ခုကို ဗလီ၀တ္ေက်ာင္းအျဖစ္ တိတ္တဆိတ္ ေျပာင္းလဲေဆာက္လုပ္ေနသည္ဟုဆိုကာ ၿဖိဳခ်ခဲ့ၾကသည္။ အေဆာက္အဦး ျဖိဳခ်ဖ်က္ဆီးေနခ်ိန္အထိ အဓိကရုဏ္းထိန္းသိမ္းေရး ရဲတို႔ကို တာ၀န္ခ်ေပးထားခဲ့သည္။
ေနာက္တစ္လအၾကာ ဦး၀ိမလႏွင့္မြန္ဘုန္းႀကီး ၂ ဦးတို႕သည္ သာေကတသို႕ေရာက္လာၿပီး ၉၆၉ တရားပြဲ ၃ ရက္ က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားထံေ၀ငွေသာ “ဓမၼေဆး၀ါး” အမည္တပ္လႈံ႕ေဆာ္စာရြက္ထဲတြင္ “ တုိက္ခိုက္မႈကို မစြန္႕လႊတ္ႏွင့္ ” ဟု တြန္းအားေပးထားသည္ကို ေတြ႕ရ၏။ ယခုေသာ္ ထိုစာသင္ေက်ာင္းအား ခ်ိတ္ပိတ္ထားၿပီး ရဲမ်ားျဖင့္ အေစာင့္ခ်ထားသည္။ “ ဒီမွာ ဗလီရိွေနတာကို လူေတြက မလိုလားဘူး ” ဟု မင္းသက္လင္းက ဆိုသည္။
သူ၏ စကားအရ ၉၆၉ လႈံ႕ေဆာ္ေရးေတးသီခ်င္းျဖစ္သည့္ “ဘာသာေရး ေသြးအျမဲတေစ တအံု႕ေႏြးေႏြး ျဖစ္ေနဖို႔” ဆိုသည္မွာ ေသာေသာညံသြားခဲ့သည္ဟုဆိုသည္။ အနီးရိွ ဘုန္းေတာ္ႀကီး စာသင္ေက်ာင္းကလည္း ေက်ာင္းသားမ်ားကိုလက္ခံစဥ္ ထိုသီခ်င္းအား ဖြင့္ထားခဲ့ေပသည္။
( သာကီထက္ေကာင္း )
ရိုက္တာ သတင္းဌာမွ  Special Report Myanmar gives official blessing to anti-Muslim monks ကို သာကီထက္ေကာင္း မွ ျမန္မာလိုဘာသာျပန္ဆိုပါသည္။

သတင္း – ဆုံမွတ္
လာရွိဳး။    ။ ယေန႔ ေမလ ၃၀ရက္ေန႔ နံနက္ (၁၁)နာရီတြင္ လာရွိဳးၿမိဳ႕တြင္ အစၥလာမ္ ဘာသာ၀င္မ်ား အၾကမ္းဖက္ခံရမွဳ အေျခအေနႏွင့္ ပတ္သက္၍ လတ္တေလာ အေျခအေနအား M-Media မွ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခဲ့ပါသည္။
“အခုေတာ့ မီးရွိဳ႕တာကို ရပ္ၿပီး ပထမတစ္ရက္၊ ႏွစ္ရက္တုန္းက ဘာမွ မျဖစ္ဘဲ က်န္ေနေသးတဲ့ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ အိမ္ေတြကို စာရင္းလိုက္ေကာက္ၿပီး လိုက္လံ ဖ်က္ဆီး လုယက္ ယူေဆာင္ေနပါတယ္၊ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ေတြလည္း သူတုိ႔ရဲ႕ ေနအိမ္ေတြကို စြန္႔ခြာၿပီး ရပ္ကြက္ရုံးေတြမွာ ခိုလွဳံေနရပါတယ္၊ ကြ်န္မတို႔ (၉)ရပ္ကြက္ ရပ္ကြက္ရုံးကဆို ကာကြယ္ေပးထားပါတယ္၊ ကြ်န္မတို႔က ေဆြးမ်ဳိးသားခ်င္းေတြ ရွိတဲ့ ၿမိဳ႕ေတြ၊ ရြာေတြကို သြားခ်င္တယ္ဆိုရင္လည္း ခရီးသြားလာဖို႔ ကိစၥေတြကို ကူညီေဆာင္ရြက္ေပးပါတယ္၊ ဟုတ္ကဲ့ အဲဒီလို လိုက္လံ အၾကမ္းဖက္ ဖ်က္ဆီးသူေတြက ကားေတြ၊ ဆိုင္ကယ္ေတြ၊ ဘုန္းၾကီးေတြ၊ အျပင္လူေတြ လူအင္းအားေတာ္ေတာ္မ်ားပါတယ္၊  ဟုတ္ကဲ့ ရဲေတြေရာ၊ စစ္သားေတြေရာ ရွိပါတယ္၊ အၾကမ္းဖက္သူေတြရဲ႕ အေနာက္ကိုေတာ့ လိုက္ၿပီး ၾကည့္ေပးၾကပါတယ္၊ အၾကမ္းဖက္ သူေတြက လူအင္အား မ်ားေတာ့ သူတို႔လည္း ၀င္မထိန္းရဲၾကဘူး၊ ဟုတ္ကဲ့ စစ္သားေတြမွာ လက္နက္ေတြေတာ့ ကိုင္ေဆာင္ထားတာ ေတြ႕ပါတယ္၊ ေသနတ္ ပစ္ေဖာက္ေျခာက္လွန္႔တာမ်ဳိးေတာ့ မလုပ္ပါဘူး၊ လာရွိဳးမွာ ရွိတဲ့ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ အျခား ၿမိဳ႕ေတြကို တိမ္းေရွာင္ ထြက္ခြာသြားၾကပါၿပီ”

M-Media
သတင္း – ဆုံမွတ္
ေက်ာက္နီေမာ္။    ။ေခ်ာင္း၀ အုပ္စု ေက်းရြာတြင္ ေမလ ၂၈ရက္ေန႔က မသီတာေထြး ေသဆုံးမွဳ တစ္ႏွစ္ျပည့္ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ ရခိုင္အမ်ဳိးသား တိုးတက္ေရး ပါတီမွ အလယ္တန္း စာသင္ေက်ာင္းေဆာင္ အေဆာက္အဦးသစ္ ေဆာက္လုပ္ လွဴဒါန္းခဲ့ေၾကာင္း ႏွင့္ ေခ်ာင္း၀ရြာ ဇာတိျဖစ္သူ သံတြဲၿမိဳ႔မွ ဘိုကေလးဆရာေတာ္ တို႔မွ တရားလာေရာက္ ေဟာၾကားခဲ့ေၾကာင္း သတင္းရရွိသည္။

ယင္းေနာက္ ေမလ ၂၉ရက္ေန႔ ည(၇)နာရီ ၄၅ မိနစ္ခ်ိန္တြင္ ေက်ာက္နီေမာ္ေက်းရြာသို႔ မီးရွိဳ႕ဖ်က္ဆီးရန္ လူအုပ္ၾကီးေရာက္လာခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။
အဆိုပါ ျဖစ္ရပ္ႏွင့္ ပတ္သပ္၍  ေက်ာက္နီေမာ္ ေက်းရြာေန ေဒသခံ တစ္ဦးအား M-Media မွ ထပ္မံ ဆက္သြယ္ ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။
“ ေမလ ၂၉ရက္ေန႔ ညက သူတို႔ေတြ ၀င္လာေတာ့ စစ္တပ္က ေသနတ္ႏွစ္ခ်က္ ေဖာက္ၿပီး တားခဲ့ပါတယ္၊  ည၁၂နာရီေေက်ာ္ တစ္နာရီ ထိုးခါးနီးေလာက္မွ သူတို႔ေတြ ဆုတ္ခြာသြားၾကတယ္လို႔ ၾကားတယ္၊ အခု ဒီဘက္မွာ တာ၀န္က်တဲ့ ဒုတပ္မွဴးၾကီး ကိုယ္တိုင္ ေက်ာက္ထရံရြာထိပ္မွာ ထိုင္ၿပီး ကင္းေစာင့္ေပးတယ္လို႔ သိရတယ္၊ ေက်ာက္ထရံရြာရယ္၊ ရြာသာရြာရယ္၊ ေက်ာက္နီေမာ္ ရြာရယ္က ရြာတန္းရွည္ ရြာၾကီးပါ၊ ထိပ္ဆုံးက ေက်ာက္ထရံရြာပါ၊ အဲဒီရြာ အားလုံးက မြတ္စလင္ေတြၾကီးပဲ ေနတဲ့ ရြာတန္းၾကီးပါ၊ အရင္တုန္းကေတာ့ ရခိုင္ ဗုဒၶဘာသာ နည္းနည္း ရွိပါတယ္၊ ေနာက္ ဒီလို ကိစၥေတြ ျဖစ္လာေတာ့ သူတို႔လည္း ရခိုင္ ရြာေတြဘက္ကို ေျပာင္းသြားၾကတယ္။
မသီတာေထြး တစ္ႏွစ္ျပည့္ အထိမ္းအမွတ္ ေက်ာင္းလွဴၿပီးေတာ့ ေခ်ာင္း၀ရြာ ဇာတိျဖစ္တဲ့ ဘိုကေလးဆရာေတာ္က စည္းရုံးေရး တရားေဟာခဲ့ပါတယ္၊ ရခိုင္ ဘုန္းၾကီး တစ္ပါးလည္း ေတာ္ေတာ္ေလးကို ဆြေပးတဲ့ တရားကို ေဟာခဲ့တယ္လို႔ ၾကားတယ္၊ အဲဒီ စည္းရုံး တရားပြဲမွာ ရခိုင္အမ်ဳိးသားေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက လက္ခံတယ္၊ ေထာက္ခံတယ္၊ တခ်ဳိ႔ ရခိုင္အမ်ဳိးသား ေတြက လက္မခံဘူး၊ ဘယ္လို ျပန္ေျပာၾကလဲ ဆိုရင္ သူတို႔ ကရြာေတြကို မီးရွိဳ႕လို႔ စစ္တပ္က တစ္ေယာက္ ပစ္သတ္ခံရတယ္၊ တစ္ေယာက္ အဖမ္းခံခဲ့ရတယ္ အဲဒီလူေတြ အတြက္ ဘယ္သူက လိုက္လုပ္ေပးလို႔လည္း ဆိုၿပီး ျပန္ေျပာတယ္ လို႔ၾကားတယ္။
ဒါေပမယ့္ ဒီကိစၥကို ျဖစ္ေအာင္ လုပ္မယ္လို႔ ဘိုကေလးဆရာေတာ္ႏွင့္ အတူပါလာတဲ့ ရခိုင္ဘုန္းၾကီးက လွဳံေဆာ္တယ္၊ စည္းရုံးတယ္၊ အေရးအေၾကာင္းဆို သဃၤန္းစီးလို႔ရေအာင္ ရခိုင္ေျမာက္ပိုင္းက လူ၀တ္ ကတုံးနဲ႔ ၄၊ ၅ေယာက္ ပါလာတယ္လို႔ ေျပာတယ္၊ ဆင္းရဲတဲ့ သူေတြကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ ေထာက္ခံၾကတယ္၊ စိတ္ဓာတ္ေတာ္ေတာ္ တက္ၾကြၾကတယ္၊ လုပ္ဖို႔ အတြက္ကို၊ ေက်ာက္ျဖဴမွာ သူတို႔ လုပ္တုန္းက မြတ္စလင္ေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ထြက္ေျပး တိမ္းေရွာင္ၾကေတာ့ သူတို႔ တသက္မွာ တစ္ခါမွ မျမင္ဘူးတဲ့ ပစၥည္းဥစၥာေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ရလိုက္ၾကတယ္၊ အဲဒါေတြနဲ႔ ခ်မ္းသာသြားၾကတဲ့ သူေတြလည္း သူတို႔ထဲမွာ အမ်ားၾကီး ရွိတယ္။
သူတို႔ရဲ႔ အစီအစဥ္က ကြ်န္ေတာ္တို႔ရြာေတြကို သူတို႔၀င္လာလို႔ ရြာခံေတြက ထြက္ေျပးမယ္ဆိုရင္ ပစၥည္းေတြ ယူမယ္၊ ရြာခံေတြက မထြက္ေျပးဘူးဆိုရင္ မီးရွိဳ႔မယ္ ၊ေနာက္ ကြ်န္ေတာ္ရြာက ေရလုပ္ငန္းလုပ္ၿပီး လုပ္ကိုင္ စားေသာက္ၾကတာပါ၊ သေဘာၤေတြက ဒီမွာ မုန္တိုင္းေၾကာင့္ ေလနည္းနည္း ၾကမ္းေတာ့ သေဘာၤေတြက တစ္စီးနဲ႔ တစ္စီးကပ္ေနေတာ့ သူတို႔က ဓာတ္ဆီေလာင္ၿပီး မီးရွို႔မယ့္ အစီအစဥ္ထိ လုပ္ထားၾကပါတယ္”
ယင္းျဖစ္ရပ္ေတြဟာ ရပ္တန္႔သြားျခင္း မရွိပဲ ဆက္လက္ ေပၚေပါက္ေနမူႏွင့္ ပတ္သပ္၍ ကိုယ္တိုင္ၾကဳံေတြ႕ခံစားေနရသူ ေဒသခံတစ္ဦးရဲ႔ သူရဲ႔အျမင္ ကို M-Media မွ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။
“ ဟုတ္ပါတယ္၊ ဒီကိစၥေတြက တစ္ႏိုင္ငံလုံး အတိုင္းအတာနဲ႔ကို သူတို႔ေတြ လုပ္ေနၾကတာပါ၊ အစိုးရက အဓိက စည္းရုံး ေနတဲ့ သူေတြကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ဖမ္းဆီးအေရးယူမူ မျပဳလုပ္တဲ့ ကာလပတ္လုံး ရပ္တန္႔သြားဖို႔ မရွိဘူးလို႔ ျမင္ပါတယ္၊အဓိက စည္းရုံးေရး တရား၊ မျဖစ္ျဖစ္ေအာင္ စိတ္ေတြကို ဆြေပးတဲ့ ေျမွာက္ေပးေနတဲ့ တရားေဟာေနသူေတြ၊ စည္းရုံးေနတဲ့ သူေတြကို ဖမ္းဆီးမွသာလွ်င္ ျငိမ္းေအးသြားမယ္လို႔ ကြ်န္ေတာ္ ျမင္ပါတယ္” ဟု M-Media သို႔ေျပာသည္။

M-Media
KK

“ဟုတ္ကဲ့ပါ။ အမွတ္(၉)ရပ္ကြက္ဆုိတာ ဘူတာရပ္ကြက္ပါ။ ဗလီ႐ွိပါတယ္။ မြတ္စလင္မ္အိမ္ေျခေတာ္ေတာ္နည္းပါတယ္။ အဲဒီဘက္က မြတ္စလင္မ္အိမ္တခ်ဳိ႕ကုိလည္း ခုနကပဲ ဖ်က္ေနပါတယ္။ အခုေတာ့ အဆက္အသြယ္မရဘူးျဖစ္ေနတယ္။
ေနာက္ၿပီးေတာ့ ရထိုက္ဟုိတယ္ေ႔ရွမွာ ေရခဲေသတၱာေရာင္းတဲ့ဆုိင္႐ွိတယ္ ပန္းေသးဆုိင္ပါ။ အဲဒီတစ္ဆုိင္လံုးကုိလည္း ဖ်က္ဆီးသြားၿပီ။ ေနာက္ လား႐ႈိးဓါတ္ပုံတိုက္ကုိလည္း ဖ်က္ဆီးသြားလိုက္ၿပီ။ ဒါက အမွတ္(၃)ရယ္ အမွတ္(၂)ရပ္ကြက္ရယ္ပါ။ ၿပီးေတာ့ လား႐ႈိးမွာ မြတ္စလင္မ္အခမဲ့ဧည့္ရိပ္သာတစ္ခု႐ွိတယ္။ အဲဒါကုိလည္း ခုနက ခဲေတြနဲ႔ လာေပါက္သြားတယ္။
ဒီဘက္အေပၚဘက္ကေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား မီး႐ႈိ႕ခံေနရတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းေတာ့ အိမ္ႀကီးေတြကုိ မီးမ႐ိႈ႕ေတာ့ဘူး။ ပစၥည္းေတြကုိ လုေနတယ္။ ရဲေတြေရာ စစ္တပ္ေရာခ်ထားတယ္။ အထက္က အမိန္႔မရလုိ႔ဆုိၿပီး သူတုိ႔ ဘာမွေတာ့ မလုပ္ဘူး။ ဒီအတိုင္း ေနေနတာ။ ဟုတ္ကဲ့ ဗလီနားမွာပါ။ ဗလီကုိ ကာကြယ္ေပးတာမဟုတ္ပါဘူး။ ဗလီေ႔ရွက ဘဏ္ကုိ ကာကြယ္ေပးထားတာပါ။ ဟုတ္ပါတယ္ ကေမာၻဇဘဏ္ပါခင္ဗ်ာ။ ဗလီေ႔ရွတည့္တည့္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆုိင္မွာပါ။
ကၽြန္ေတာ့္ မိသားစုလည္း အခု အဲ့ဒီနားကေန ထြက္သြားလိုက္ပါၿပီ။ ထြက္သြားတဲ့ မြတ္စလင္မ္ေတြကုိ လမ္းမွာ ရန္႐ွာခံၾကရတယ္ေျပာေပမယ့္ အခု အဆက္အသြယ္မရဘူးျဖစ္ေနတယ္။ ဖုန္းေတြကလည္း တစ္ၿမိဳ႕လုံး ျဖတ္ေတာက္ခံလိုက္ရတယ္။ ဆက္သြယ္ေရးဧရိယာအားလုံး ျပတ္ေတာက္ေနတယ္။ တစ္ျခားေတာ့ ျပႆနာမ႐ွာဘူး။ အထက္ဘက္ေတြက ေကာင္းၾကတယ္။
လာဖ်က္ဆီးၾကသူေတြက လား႐ႈိးၿမိဳ႕ေပၚကလားလုိ႔ေမးေတာ့ ဗလီမဖ်က္ခင္မွာ အာဏာပိုင္အဖြဲ႕အစည္းကလာၿပီး ဗလီထဲမွာ႐ွိေနၾကတဲ့ ၀တ္ျပဳသူေတြကုိ ထြက္ခိုင္းတယ္။ ထြက္ခုိင္းၿပီး ၁၀-မိနစ္ေလာက္ေနေတာ့ လူအုပ္ႀကီးေရာက္လာတယ္။
ဗလီကုိ မီး႐ႈိ႕တာက ၇-နာရီ ၀န္းက်င္ေလာက္ကပါ။ အာဏာပိုင္က ဗလီထဲကလူေတြကုိ ထြက္သြားခိုင္းတာက ၆-နာရီခြဲေက်ာ္ေက်ာ္ကပါ။ အဲဒီျဖစ္စဥ္ အစအဆုံးမွာ ႐ွိေနတဲ့ ကၽြန္ေတာ့္သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္လည္း႐ွိပါတယ္။ သူဆုိရင္ အၾကမ္းဖက္ခံရတဲ့ အေျခအေန အားလုံးကုိ ျမင္လိုက္ရတဲ့ မ်က္ျမင္သက္ေသတစ္ေယာက္ပါ။”လုိ႔ M-Media ကုိ ေျပာျပလာပါတယ္။
ဂ်ာေမ့ဗလီႀကီး မဖ်က္ဆီးခံရမီအခ်ိန္ကတည္းက ဗလီအတြင္း႐ွိေနၿပီး မီးေလာင္ခ်ိန္၌လည္း ဗလီမွာ ပိတ္မိေနသူအား M-Media မွ ထပ္မံဆက္သြယ္ ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။
“ဟုတ္ကဲ့ပါခင္ဗ်ာ။ ဟုတ္ပါတယ္ ကၽြန္ေတာ္ ေစ်းနားမွာပဲ ႐ွိေနတာပါ။ ကၽြန္ေတာ္ လြန္ခဲ့တဲ့ နာရီ၀က္ေလာက္ကပဲ ရပ္ကြက္ထဲကုိ ျပန္ေရာက္ပါတယ္။ စျဖစ္တာက ညေန (၄)နာရီခြဲေလာက္မွာ ညေနက ျဖစ္တဲ့သတင္းကုိ ကၽြန္ေတာ္သိလိိုက္တယ္။ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦး မီး႐ႈိ႕ခံလိုက္ရတယ္ဆုိတဲ့သတင္းပါ။ ရဲစခန္းကုိ လူအုပ္ႀကီးသြားၿပီး တရားခံကုိ ေတာင္းတယ္လုိ႔ၾကားတယ္။ အဲလုိၾကားတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ ကၽြန္ေတာ့္မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္က ဗလီကုိျပန္သြားေစာင့္ပါဆုိၿပီး ကၽြန္ေတာ့္ကုိ ဖုန္းဆက္တယ္။ ဒါနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္ ဗလီမွာ ျပန္သြားေစာင့္တယ္။ ညေန ၅-နာရီထိ ကၽြန္ေတာ္ ဗလီမွာ ႐ွိေနေသးတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ ဗလီမွာ ႐ွိေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ညေန (၆)နာရီခြဲေလာက္မွာ ဘုရား၀တ္ျပဳဖုိ႔ လူေတြ ဗလီကုိ ၀င္လာၾကတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ခယက ကေန ဖုန္းလွမ္းဆက္တယ္။ ဗလီထဲက လူေတြ အားလုံးထြက္လိုက္ပါ။ ဗလီထဲကလူေတြ အားလုံးေ႐ွာင္ေပးပါလုိ႔ လွမ္းဆက္တယ္။
အဲဒါနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္ က်န္တဲ့ တခ်ဳိ႕ကုိ ေျပာတယ္။ ခယကက လူေတြထြက္ေပးဖုိ႔ ဖုန္းဆက္တယ္ ထြက္ေပးၾကပါဆုိေတာ့ တခ်ဳိ႕လည္းထြက္ေပးတယ္။ တခ်ဳိ႕လည္း ထြက္ခ်ိန္မရေတာ့ဘူး။ အဲဒီအခ်ိန္မွာပဲ အျပင္မွာ လူအုပ္ႀကီးကေရာက္ေနၿပီ။ ဖုန္းဆက္တာက ခ၀တ ဥကၠဌက မြတ္စလင္မ္ဘာသာေရးအသင္းဥကၠ႒ကုိ ဆက္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လုိ႔ေျပာလဲဆုိေတာ့ ဒီလူအုပ္စုႀကီးက ဗလီဘက္ကုိ လာေနၿပီ သူတုိ႔ႏိုင္ေအာင္ထိန္းမယ္၊ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔လူေတြ ဖယ္ေပးပါလုိ႔ေျပာတယ္။ အဲဒါနဲ႔ ဥကၠဌက ဖုန္းလွမ္းဆက္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္ကလည္း ဗလီထဲက လူေတြကုိ ျပန္ေျပာလိုက္တယ္။ တခ်ဳိ႕လည္း ထြက္ဖို႔စီစဥ္တယ္။ တခ်ဳိ႕ကလည္း မထြက္ဘူးလုိ႔ေျပာတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေျပာတာပဲ႐ွိတယ္ ဘယ္သူမွ ထြက္ခ်ိန္မရဘူး။ အဲဒီမွာပဲ ခဲေတြနဲ႔ စၿပီးထုသံၾကားရတယ္။ ခဏေလးမွာပဲ လူအုပ္စုက ေတာ္ေတာ္မ်ားလာတယ္။ အျပင္က အသံေတြက ေတာ္ေတာ္ၾကားေနရတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ကၽြန္ေတာ္ ေစ်းဘက္ကုိ ထြက္လိုက္တယ္။ ဗလီထဲမွာ လူ ၃၀-ေလာက္ ေနခဲ့တယ္။ ပထမဆုံး ဗလီက ၅-ခန္းတြဲ ဆုိင္ခန္းတန္လ်ားေလးကစၿပီးမီးေလာင္တယ္။ ဟုတ္တယ္ အဲဒီကုိ အရင္စ႐ႈိ႕တာပါ။ ေစ်းဆုိင္ခန္းေလးေတြပါ။ အဲဒီမွာ မီးသတ္အဖြဲ႕ေတြက ေစ်းကုိ မီးမကူးေအာင္ ေရပက္ေနတယ္။ ဗလီဘက္ကုိေတာ့ မပက္ပါဘူး။ အဲဒီကေန ခဏေနေတာ့လူသံေတြ ၿငိမ္သြားတယ္။ သူတုိ႔ေတြက မိဘမဲ့ကေလးေက်ာင္းဘက္ ထြက္သြားတယ္။ မိဘမဲ့ကေလးေက်ာင္းကုိ မီး႐ႈိ႕တယ္။ ဟုတ္ပါတယ္ ဗလီကုိ ႐ႈိ႕ၿပီးမွ ေက်ာင္းကုိ သြား႐ႈိ႕တာပါ။ အဲလုိ လုပ္ေနတုန္းမွာပဲ အဲဒီ အုပ္စုက ဗလီဘက္ကုိ ျပန္လာၿပီး ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ျပန္႐ႈိ႕တယ္။
ေက်ာင္းကုိ မီး႐ႈိ႕တာ ကေလးေတြ ေသတယ္လုိ႔ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ မၾကားမိဘူး။ ဘာလုိ႔လဲဆုိေတာ့ ျဖစ္စဥ္တစ္ခုလုံးမွာ ဗလီထဲမွာ ကၽြန္ေတာ္႐ွိေနတယ္။ ညေန (၆)နာရီခြဲ ၀တ္ျပဳၿပီးေတာ့ ေက်ာင္းက ေက်ာင္းသားတခ်ဳိ႕ ဗလီကုိ ကာကြယ္ဖုိ႔ဆုိၿပီး ဗလီထဲ ေရာက္လာတယ္။ အဲဒီမွာ လူ ၃၀-ေလာက္ျဖစ္သြားတာ။ ကၽြန္ေတာ္က အားလုံးထြက္လိုက္ပါ လူၿခံဳေရးေတြ သူတုိ႔တာ၀န္ယူတယ္ေျပာတယ္လုိ႔ေျပာလိုက္တယ္။ သူတုိ႔က တာ၀န္ယူမယ္ေျပာလုိ႔ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က တကယ္ တာ၀န္ယူမယ္ထင္တာ။ တကယ္ကမ္းလက္ေတြ႕က်ေတာ့ သူတုိ႔ ဘာတာ၀န္မွ မယူဘူး။ ေတာ္ေတာ္ ရက္စက္တဲ့လူေတြဗ်ာ။
ဟုတ္ကဲ့ေမးပါ။ ေန႔လည္က အမ်ဳိးသမီး မီး႐ႈိ႕ခံရတဲ့ကိစၥမွာ ပထမ ၾကားတာက မြတ္စလင္မ္က ႐ႈိ႕တယ္လုိ႔ ေျပာတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာက် အဲဒါ မြတ္စလင္မ္မဟုတ္ဘူး ေဂၚရခါးလုိ႔ေျပာတယ္။ ၿပီးေတာ့ အဲဒီ မီး႐ႈိ႕တဲ့ေကာင္ေလးက ေဆးေၾကာင္ေနတယ္လုိ႔ေျပာတယ္။ ဘယ္ဟာ အမွန္လဲေတာ့ ကၽြန္ေတာ္လည္း ေသခ်ာစုံစမ္းေနပါတယ္။”လုိ႔ M-Media ကုိ တိုက္႐ိုက္ေျပာျပလာပါတယ္။

M-Media
KK
မေန႔ညက ဖ်က္ဆီးခဲ့ေသာ ဘူတာရပ္ကြက္႐ွိ ဘူတာဗလီကုိလည္း ဒီေန႔မနက္ပိုင္းမွာ ဖ်က္ဆီးလိုက္ၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ဘူတာရပ္ကြက္ဟာ ဗုဒၶဘာသာအမ်ားစ ုေနထိုင္ရာရပ္ကြက္ျဖစ္ၿပီး ရပ္ကြက္အတြင္း ေနထိုင္သည့္ မြတ္စလင္မ္မ်ားမွာလည္း လက္လုပ္လက္စားမ်ားသာ ျဖစ္ပါတယ္။


ဒီေန႔မနက္ပိုင္းမွာပဲ လား႐ႈိးၿမိဳ႕႐ွိ မြတ္စလင္မ္မ်ားေနထိုင္ရာ ရပ္ကြက္မ်ားကုိ အၾကမ္းဖက္ဖ်က္ဆီး တိုက္ခိုက္လုယက္ရန္ ႀကိဳးစားမႈမ်ား ဆက္လက္႐ိွေနပါတယ္။ ၁၂-ရပ္ကြက္ကုိ မီး႐ႈိ႕ရန္အတြက္ အၾကမ္းဖက္သမားမ်ား ဆင္းလာၾကေသာ္လည္း ရပ္ကြက္က ျပန္လည္ ခုခံမယ့္ အေနအထား႐ွိတာေၾကာင့္ အၾကမ္းဖက္သမားမ်ား ျပန္လည္ထြက္ေျပးသြားၾကပါတယ္။
မြတ္စလင္မ္မ်ားေနထုိင္ရာ ရပ္ကြက္မ်ားကုိ လိုက္လံဖ်က္ဆီးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေနၾကဆဲျဖစ္ပါတယ္။ ရပ္ကြက္အတြင္းမွ စုိးရိမ္ထိတ္လန္႔ေနၾကေသာ မြတ္စလင္မ္မ်ားဟာလည္း နီးစပ္ရာ အျခားေနရာမ်ားသုိ႔ ေျပာင္းေ႔ရႊေနထိုင္မႈမ်ား ႐ွိေနၾကပါတယ္။
ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းအမ်ားစု႐ွိရာ ရပ္ကြက္္(၄)တြင္ေနထိုင္ေသာ မြတ္စလင္မ္မ်ားသည္လည္း ရပ္ကြက္အတြင္း မေနထိုင္ရဲၾကဘဲ အျခားေနရာမ်ားသုိ႔ ေျပာင္းေရႊ႕ေနၾကပါတယ္။ ရပ္ကြက္အတြင္းတြင္ ျပႆနာ တစ္စုံတစ္ရာ မေပၚေပါက္ေစေရးအတြက္ ရပ္ကြက္မွ ၀ိုင္း၀န္း ေစာင့္ၾကည့္ေနၾကတယ္လုိ႔လည္း သိရပါတယ္။
ရပ္ကြက္(၇)႐ွိ ေအာက္ဗလီကုိ အၾကမ္းဖက္သမားမ်ား လာေရာက္ဖ်က္ဆီးခဲ့သည့္အတြက္ ယခုအခါ ေအာက္ဗလီလည္း ပ်က္ဆီးသြားၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ေအာက္ဗလီကုိ အၾကမ္းဖက္သမားမ်ားက စတင္မီး႐ႈိ႕စဥ္တြင္ မီး႐ႈိ႕ပါက အျခားအိမ္မ်ားသုိ႔လည္း မီးကူးစက္ႏိုင္ မီးမ႐ႈိ႕ရန္ ရပ္ကြက္မွ ေျပာသည့္အတြက္ ၀ိုင္း၀န္း႐ိုက္ႏွက္ ဖ်က္ဆီးလိုက္ၾကပါတယ္။ ယခုအခါ စစ္တပ္ေရာက္႐ွိလာၿပီး လုံၿခံဳေရးခ်ထားၿပီး အပ်က္အစီးမ်ားကုိ ေစာင့္ၾကည့္ေနေၾကာင္း သိရပါတယ္။
လား႐ႈိးၿမိဳ႕မွာ လုံၿခံဳေရးခ်ထားေသာ္လည္း လုံၿခံဳေရးမွ ရပ္ကြက္အတြင္း လုံၿခံဳေရးကုိ တာ၀န္ယူမႈမ႐ွိတာေၾကာင့္ လား႐ႈိးၿမိဳ႕ရွိ မြတ္စလင္မ္အားလုံး စုိးရိမ္ထိတ္လန္႔ေနၿပီး ယခုကဲ့သုိ႔ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားကုိ တာ၀န္႐ွိသူမ်ားမွ အျမန္ဆုံးေျဖ႐ွင္းေပးေစလုိေၾကာင္းလည္း သိ႐ွိရပါတယ္။
ယမန္ေန႔ညက ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ အၾကမ္းဖက္မႈသည္ စိတ္ေ၀ဒနာသည္ တစ္ဦးဟု ယူဆရသူ ကိုေနဝင္းမွ မီး႐ႈိ႕မည္ဟု ျခိမ္းေျခာက္ေျပာဆိုမႈေၾကာင့္ ရဲမွ ဖမ္းဆီးထားခဲ့ျပီး ျပန္လႊတ္ေပးလိုက္သည့္ အခ်ိန္တြင္ မီး႐ႈိ႕မႈျဖစ္ပြားခဲ့ရာမွအစျပဳကာ ဘာသာေရး အၾကမ္းဖက္မႈ အသြင္ ကူးေျပာင္းလာျပီး ယခုလုိ အၾကမ္းဖက္မႈ ႀကီးထြားလာရျခင္းမွာ လား႐ႈိးၿမိဳ႕ ရဲတပ္ဖြဲ႕၏ တာ၀န္မကင္းေၾကာင္းလည္း ၿမိဳ႕ခံတခ်ဳိ႕က ေျပာၾကပါတယ္။
၂၀၁၂-ခု ဇြန္လတြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္မွစတင္ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဘာသာေရး၊ လူမ်ဳိးေရး အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္လာရာ ၂၀၁၃-ခု မတ္လအတြင္း မိတၳီလာၿမိဳ႕၊ ပဲခူတုိင္းအေနာက္ျခမ္း၊ ရန္ကုန္တုိင္းႏွင့္ ယခုအခါ ႐ွမ္းျပည္နယ္(ေျမာက္ပိုင္း)အထိပါ ကူးစက္ ပ်ံ႕ႏွံ႔လာခဲ့ၿပီး ႐ွမ္းျပည္နယ္ေတာင္ပိုင္းႏွင့္ ဧရာ၀တီတုိင္းတုိ႔တြင္လည္း အၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ျဖစ္ပြားရန္ လႈံ႕ေဆာ္ေနၾကပါတယ္။
ယခုကဲ့သုိ႔ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားျဖစ္ေပၚလာေနသည့္အတြက္ ၿမိဳ႕နယ္အမ်ားစုတြင္ ပဋိပကၡကာကြယ္တားဆီးေရးအဖြဲ႕မ်ားဖြဲ႕ၿပီး ေအးခ်မ္းသာယာေအာင္ ျပည္သူမ်ားမွ တစ္ဘက္တစ္လမ္းမွ ႀကိဳးစားဖန္တီးေနေသာ္လည္း အၾကမ္းဖက္မႈျဖစ္ပြားေစရန္ တမင္စနစ္တက်အကြက္ခ်စီစဥ္ၿပီး လုပ္ေဆာင္ေနမႈမ်ားေၾကာင့္သာ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားဆက္လက္ျဖစ္ပြားေနျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။
ဤအၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ျဖစ္ပြားရာ ျပည္နယ္ တုိင္းမ်ားသည္ ၉၆၉ တရားပြဲျပဳလုပ္ၿပီးခ်ိန္တုိင္းတြင္ ျဖစ္ပြားလာျခင္း ျဖစ္သည္ကုိ ေလ့လာသိ႐ွိရသည့္အတြက္ ၉၆၉ တရားပြဲမ်ားကုိ တားဆီးၿပီး အၾကမ္းဖက္သူမ်ားကုိ ထိေရာက္စြာ အေရးယူသင့္ေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္း ဗုဒၶသာသနာကုိ ေလးစားျမတ္ႏုိးစြာ လိုက္နာက်င့္ႀကံသူ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားမွလည္း ေျပာၾကားမႈမ်ား ရွိလာေနပါတယ္။
ယခု ေန႔လည္ပိုင္းအထိ လား႐ႈိးၿမိဳ႕ အေျခအေနမွာ ၿငိမ္သက္မႈမ႐ွိဘဲ မြတ္စလင္မ္မ်ားမွာလည္း က်ီးလန္႔စာစားေနေနၾကရပါတယ္လုိ႔ M-Media မွ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းခ်က္မ်ားအရ သိ႐ွိရပါတယ္။

M-Media
သတင္း – ဆုံမွတ္
မူဆယ္ၿမိဳ႕၊ ရွမ္းကြင္း၌ ၿပီးခဲ့တဲ့ ရက္တစ္ပတ္လုံး ေမလ ၂၀-ရက္ေန႔မွ ၂၄-ရက္ေန႔ အထိ “၉၆၉ တရားပြဲ” ဟု တရား၀င္ေၾကညာ၍ ဗီႏိုင္း ပိုစတာအၾကီးၾကီးျဖင့္ ဗမာဘုန္းၾကီးမ်ား တရားပြဲ ျပဳလုပ္ခဲ့ေၾကာင္း သတင္းရရွိသည္။


အဆိုပါ တရားပြဲတြင္ ဗမာဘုန္းေတာ္ၾကီးမ်ား ေဟာၾကားခဲ့ၿပီး ဗုဒၶဟူးေန႔က ဦးပညာ၀ရ၊ ၾကာသပေတးေန႔က ဦး၀ီရသူ၊ ေသာၾကာေန႔က ဦးဇ၀န ဆရာေတာ္တို႔ ေဟာၾကားခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။
ယင္းတရားပြဲတြင္ ဆရာေတာ္ ဦးပညာ၀ရ၊ ဦး၀ီရသူ၊ ဦးဇ၀နတို႔မွ လူမ်ဳိး ဘာသာ မုန္းတီးေရး၊ ပုတ္ခတ္ေရး၊ ေသြးထိုး လွဳံေဆာ္ေရး တရားမ်ား ေဟာၾကား ခဲ့သည္။ လူဦးေရ (၃၀၀)ခန္႔ အဆိုပါ တရားပြဲသို႔ တက္ေရာက္ခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။
ယင္း ျဖစ္ရပ္နွင့္ ပတ္သက္၍ ေဒသခံ တစ္ဦးအား M-Media မွ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းရာ “ တရားပြဲက ၉၆၉ တရားပြဲ ဆိုၿပီး တရား၀င္ ေၾကညာၿပီးေတာ့ကို လုပ္တာပါ၊ ေနာက္ဆုံး (၃)ရက္မွာ ေသြးထိုးလွဳံေဆာ္ေရး တရားေတြ ေဟာခဲ့ပါတယ္၊ ရွမ္းတိုင္းရင္းသားေတြက သူတို႔ရဲ႕ ၉၆၉ တရားပြဲေတြကို သိပ္စိတ္မ၀င္စားၾကဘူး။ အဲဒါကို ၀ီရသူက မေက်နပ္ဘူး၊ ရွမ္းတိုင္းရင္းသားေတြက ကိုယ့္အမ်ဳိးကို မခ်စ္ဘူး၊ ကိုယ့္အမ်ဳိးကိုယ္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရမယ္ဆိုတာကိုလည္း နားမလည္ဘူး” လို႔ေျပာသြားတယ္၊
လြန္ခဲ့ေသာတစ္ပတ္အလြန္က ေတာင္ၾကီးၿမိဳ ့ႏွင့္ အနီးတဝိုက္ရွိပတ္၀န္းက်င္ၿမိဳ ့မ်ားတြင္ ၉၆၉ တရားပြဲမ်ားကုိ ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းအမ်ားစုတြင္ က်င္းပခဲ့ၾကျပီး ဆင္းရဲသားရပ္ကြက္အခ်ဳိ ့ရွိ လက္ဖက္ရည္ဆုိင္မ်ားတြင္ မြတ္စလင္မုန္းတီးဆန္ ့က်င္ေရးစာအုပ္မ်ားႏွင့္ မြတ္စလင္ဆုိင္မ်ားကုိ သပိတ္ေမွာက္ၾကရန္ လႈံေဆာ္ေသာ စာရြက္မ်ားၿဖန္ ့ေ၀လ်က္ရွိသည္။
၉၆၉တရားပြဲမ်ား ရွမ္းျပည္တြင္ လာေရာက္ က်င္းပေနေသာ္လည္း ရွမ္းဘုန္းေတာ္ၾကီးမ်ားကလည္း ဗုဒၶတရားေတာ္မ်ား ကိုေဟာၾကားသည့္ တရားပြဲ သက္သက္ က်င္းပဖို႔ရွိေၾကာင္း သိရသည္။

ေမ-၂၈၊၂၀၁၃
M-Media
KK


“ဟုတ္ကဲ့ပါ။ အမွတ္(၉)ရပ္ကြက္ဆုိတာ ဘူတာရပ္ကြက္ပါ။ ဗလီ႐ွိပါတယ္။ မြတ္စလင္မ္အိမ္ေျခေတာ္ေတာ္နည္းပါတယ္။ အဲဒီဘက္က မြတ္စလင္မ္အိမ္တခ်ဳိ႕ကုိလည္း ခုနကပဲ ဖ်က္ေနပါတယ္။ အခုေတာ့ အဆက္အသြယ္မရဘူးျဖစ္ေနတယ္။
ေနာက္ၿပီးေတာ့ ရထိုက္ဟုိတယ္ေ႔ရွမွာ ေရခဲေသတၱာေရာင္းတဲ့ဆုိင္႐ွိတယ္ ပန္းေသးဆုိင္ပါ။ အဲဒီတစ္ဆုိင္လံုးကုိလည္း ဖ်က္ဆီးသြားၿပီ။ ေနာက္ လား႐ႈိးဓါတ္ပုံတိုက္ကုိလည္း ဖ်က္ဆီးသြားလိုက္ၿပီ။ ဒါက အမွတ္(၃)ရယ္ အမွတ္(၂)ရပ္ကြက္ရယ္ပါ။ ၿပီးေတာ့ လား႐ႈိးမွာ မြတ္စလင္မ္အခမဲ့ဧည့္ရိပ္သာတစ္ခု႐ွိတယ္။ အဲဒါကုိလည္း ခုနက ခဲေတြနဲ႔ လာေပါက္သြားတယ္။
ဒီဘက္အေပၚဘက္ကေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား မီး႐ႈိ႕ခံေနရတယ္။ အခုေနာက္ပိုင္းေတာ့ အိမ္ႀကီးေတြကုိ မီးမ႐ိႈ႕ေတာ့ဘူး။ ပစၥည္းေတြကုိ လုေနတယ္။ ရဲေတြေရာ စစ္တပ္ေရာခ်ထားတယ္။ အထက္က အမိန္႔မရလုိ႔ဆုိၿပီး သူတုိ႔ ဘာမွေတာ့ မလုပ္ဘူး။ ဒီအတိုင္း ေနေနတာ။ ဟုတ္ကဲ့ ဗလီနားမွာပါ။ ဗလီကုိ ကာကြယ္ေပးတာမဟုတ္ပါဘူး။ ဗလီေ႔ရွက ဘဏ္ကုိ ကာကြယ္ေပးထားတာပါ။ ဟုတ္ပါတယ္ ကေမာၻဇဘဏ္ပါခင္ဗ်ာ။ ဗလီေ႔ရွတည့္တည့္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆုိင္မွာပါ။
ကၽြန္ေတာ့္ မိသားစုလည္း အခု အဲ့ဒီနားကေန ထြက္သြားလိုက္ပါၿပီ။ ထြက္သြားတဲ့ မြတ္စလင္မ္ေတြကုိ လမ္းမွာ ရန္႐ွာခံၾကရတယ္ေျပာေပမယ့္ အခု အဆက္အသြယ္မရဘူးျဖစ္ေနတယ္။ ဖုန္းေတြကလည္း တစ္ၿမိဳ႕လုံး ျဖတ္ေတာက္ခံလိုက္ရတယ္။ ဆက္သြယ္ေရးဧရိယာအားလုံး ျပတ္ေတာက္ေနတယ္။ တစ္ျခားေတာ့ ျပႆနာမ႐ွာဘူး။ အထက္ဘက္ေတြက ေကာင္းၾကတယ္။
လာဖ်က္ဆီးၾကသူေတြက လား႐ႈိးၿမိဳ႕ေပၚကလားလုိ႔ေမးေတာ့ ဗလီမဖ်က္ခင္မွာ အာဏာပိုင္အဖြဲ႕အစည္းကလာၿပီး ဗလီထဲမွာ႐ွိေနၾကတဲ့ ၀တ္ျပဳသူေတြကုိ ထြက္ခိုင္းတယ္။ ထြက္ခုိင္းၿပီး ၁၀-မိနစ္ေလာက္ေနေတာ့ လူအုပ္ႀကီးေရာက္လာတယ္။
ဗလီကုိ မီး႐ႈိ႕တာက ၇-နာရီ ၀န္းက်င္ေလာက္ကပါ။ အာဏာပိုင္က ဗလီထဲကလူေတြကုိ ထြက္သြားခိုင္းတာက ၆-နာရီခြဲေက်ာ္ေက်ာ္ကပါ။ အဲဒီျဖစ္စဥ္ အစအဆုံးမွာ ႐ွိေနတဲ့ ကၽြန္ေတာ့္သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္လည္း႐ွိပါတယ္။ သူဆုိရင္ အၾကမ္းဖက္ခံရတဲ့ အေျခအေန အားလုံးကုိ ျမင္လိုက္ရတဲ့ မ်က္ျမင္သက္ေသတစ္ေယာက္ပါ။”လုိ႔ M-Media ကုိ ေျပာျပလာပါတယ္။
ဂ်ာေမ့ဗလီႀကီး မဖ်က္ဆီးခံရမီအခ်ိန္ကတည္းက ဗလီအတြင္း႐ွိေနၿပီး မီးေလာင္ခ်ိန္၌လည္း ဗလီမွာ ပိတ္မိေနသူအား M-Media မွ ထပ္မံဆက္သြယ္ ေမးျမန္းခဲ့ပါတယ္။
“ဟုတ္ကဲ့ပါခင္ဗ်ာ။ ဟုတ္ပါတယ္ ကၽြန္ေတာ္ ေစ်းနားမွာပဲ ႐ွိေနတာပါ။ ကၽြန္ေတာ္ လြန္ခဲ့တဲ့ နာရီ၀က္ေလာက္ကပဲ ရပ္ကြက္ထဲကုိ ျပန္ေရာက္ပါတယ္။ စျဖစ္တာက ညေန (၄)နာရီခြဲေလာက္မွာ ညေနက ျဖစ္တဲ့သတင္းကုိ ကၽြန္ေတာ္သိလိိုက္တယ္။ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦး မီး႐ႈိ႕ခံလိုက္ရတယ္ဆုိတဲ့သတင္းပါ။ ရဲစခန္းကုိ လူအုပ္ႀကီးသြားၿပီး တရားခံကုိ ေတာင္းတယ္လုိ႔ၾကားတယ္။ အဲလုိၾကားတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ ကၽြန္ေတာ့္မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္က ဗလီကုိျပန္သြားေစာင့္ပါဆုိၿပီး ကၽြန္ေတာ့္ကုိ ဖုန္းဆက္တယ္။ ဒါနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္ ဗလီမွာ ျပန္သြားေစာင့္တယ္။ ညေန ၅-နာရီထိ ကၽြန္ေတာ္ ဗလီမွာ ႐ွိေနေသးတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ ဗလီမွာ ႐ွိေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ညေန (၆)နာရီခြဲေလာက္မွာ ဘုရား၀တ္ျပဳဖုိ႔ လူေတြ ဗလီကုိ ၀င္လာၾကတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ခယက ကေန ဖုန္းလွမ္းဆက္တယ္။ ဗလီထဲက လူေတြ အားလုံးထြက္လိုက္ပါ။ ဗလီထဲကလူေတြ အားလုံးေ႐ွာင္ေပးပါလုိ႔ လွမ္းဆက္တယ္။
အဲဒါနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္ က်န္တဲ့ တခ်ဳိ႕ကုိ ေျပာတယ္။ ခယကက လူေတြထြက္ေပးဖုိ႔ ဖုန္းဆက္တယ္ ထြက္ေပးၾကပါဆုိေတာ့ တခ်ဳိ႕လည္းထြက္ေပးတယ္။ တခ်ဳိ႕လည္း ထြက္ခ်ိန္မရေတာ့ဘူး။ အဲဒီအခ်ိန္မွာပဲ အျပင္မွာ လူအုပ္ႀကီးကေရာက္ေနၿပီ။ ဖုန္းဆက္တာက ခ၀တ ဥကၠဌက မြတ္စလင္မ္ဘာသာေရးအသင္းဥကၠ႒ကုိ ဆက္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လုိ႔ေျပာလဲဆုိေတာ့ ဒီလူအုပ္စုႀကီးက ဗလီဘက္ကုိ လာေနၿပီ သူတုိ႔ႏိုင္ေအာင္ထိန္းမယ္၊ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔လူေတြ ဖယ္ေပးပါလုိ႔ေျပာတယ္။ အဲဒါနဲ႔ ဥကၠဌက ဖုန္းလွမ္းဆက္တယ္။ ကၽြန္ေတာ္ကလည္း ဗလီထဲက လူေတြကုိ ျပန္ေျပာလိုက္တယ္။ တခ်ဳိ႕လည္း ထြက္ဖို႔စီစဥ္တယ္။ တခ်ဳိ႕ကလည္း မထြက္ဘူးလုိ႔ေျပာတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေျပာတာပဲ႐ွိတယ္ ဘယ္သူမွ ထြက္ခ်ိန္မရဘူး။ အဲဒီမွာပဲ ခဲေတြနဲ႔ စၿပီးထုသံၾကားရတယ္။ ခဏေလးမွာပဲ လူအုပ္စုက ေတာ္ေတာ္မ်ားလာတယ္။ အျပင္က အသံေတြက ေတာ္ေတာ္ၾကားေနရတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ကၽြန္ေတာ္ ေစ်းဘက္ကုိ ထြက္လိုက္တယ္။ ဗလီထဲမွာ လူ ၃၀-ေလာက္ ေနခဲ့တယ္။ ပထမဆုံး ဗလီက ၅-ခန္းတြဲ ဆုိင္ခန္းတန္လ်ားေလးကစၿပီးမီးေလာင္တယ္။ ဟုတ္တယ္ အဲဒီကုိ အရင္စ႐ႈိ႕တာပါ။ ေစ်းဆုိင္ခန္းေလးေတြပါ။ အဲဒီမွာ မီးသတ္အဖြဲ႕ေတြက ေစ်းကုိ မီးမကူးေအာင္ ေရပက္ေနတယ္။ ဗလီဘက္ကုိေတာ့ မပက္ပါဘူး။ အဲဒီကေန ခဏေနေတာ့လူသံေတြ ၿငိမ္သြားတယ္။ သူတုိ႔ေတြက မိဘမဲ့ကေလးေက်ာင္းဘက္ ထြက္သြားတယ္။ မိဘမဲ့ကေလးေက်ာင္းကုိ မီး႐ႈိ႕တယ္။ ဟုတ္ပါတယ္ ဗလီကုိ ႐ႈိ႕ၿပီးမွ ေက်ာင္းကုိ သြား႐ႈိ႕တာပါ။ အဲလုိ လုပ္ေနတုန္းမွာပဲ အဲဒီ အုပ္စုက ဗလီဘက္ကုိ ျပန္လာၿပီး ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ျပန္႐ႈိ႕တယ္။
ေက်ာင္းကုိ မီး႐ႈိ႕တာ ကေလးေတြ ေသတယ္လုိ႔ေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ မၾကားမိဘူး။ ဘာလုိ႔လဲဆုိေတာ့ ျဖစ္စဥ္တစ္ခုလုံးမွာ ဗလီထဲမွာ ကၽြန္ေတာ္႐ွိေနတယ္။ ညေန (၆)နာရီခြဲ ၀တ္ျပဳၿပီးေတာ့ ေက်ာင္းက ေက်ာင္းသားတခ်ဳိ႕ ဗလီကုိ ကာကြယ္ဖုိ႔ဆုိၿပီး ဗလီထဲ ေရာက္လာတယ္။ အဲဒီမွာ လူ ၃၀-ေလာက္ျဖစ္သြားတာ။ ကၽြန္ေတာ္က အားလုံးထြက္လိုက္ပါ လူၿခံဳေရးေတြ သူတုိ႔တာ၀န္ယူတယ္ေျပာတယ္လုိ႔ေျပာလိုက္တယ္။ သူတုိ႔က တာ၀န္ယူမယ္ေျပာလုိ႔ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔က တကယ္ တာ၀န္ယူမယ္ထင္တာ။ တကယ္ကမ္းလက္ေတြ႕က်ေတာ့ သူတုိ႔ ဘာတာ၀န္မွ မယူဘူး။ ေတာ္ေတာ္ ရက္စက္တဲ့လူေတြဗ်ာ။
ဟုတ္ကဲ့ေမးပါ။ ေန႔လည္က အမ်ဳိးသမီး မီး႐ႈိ႕ခံရတဲ့ကိစၥမွာ ပထမ ၾကားတာက မြတ္စလင္မ္က ႐ႈိ႕တယ္လုိ႔ ေျပာတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာက် အဲဒါ မြတ္စလင္မ္မဟုတ္ဘူး ေဂၚရခါးလုိ႔ေျပာတယ္။ ၿပီးေတာ့ အဲဒီ မီး႐ႈိ႕တဲ့ေကာင္ေလးက ေဆးေၾကာင္ေနတယ္လုိ႔ေျပာတယ္။ ဘယ္ဟာ အမွန္လဲေတာ့ ကၽြန္ေတာ္လည္း ေသခ်ာစုံစမ္းေနပါတယ္။”လုိ႔ M-Media ကုိ တိုက္႐ိုက္ေျပာျပလာပါတယ္။

ေမာင္သမာဓိ


ေဆာင္ပုဒ္ အေ႐ြးေတာ္ေသာ ကုလသမဂၢ။
ေရလွဴသည့္ အက်ဳိး ၁၀ ပါး႐ွိသည္ဟု ေဟာၾကားထားေသာ ဗုဒၶဘာသာ ထြန္းကားသည့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ ၂၀၀၇ ေ႐ႊဝါေရာင္ေတာ္လွန္ေရး၊ ေမတၱာသုတ္ရြတ္ဆုိပြဲတြင္ တက္ၾကြစြာ ပါဝင္ခဲ့ၾကေသာ သံဃာေတာ္မ်ားႏွင့္ ထုိသံဃာေတာ္ မ်ားထံ ေရသန္႔ဘူး ကပ္လွဴခဲ့ေသာ အစၥလာမ္ ဘာသာဝင္မ်ားကုိ သာသနာ ညစ္ႏြမ္းေစမႈ ပုဒ္မ တတ္၍ ေထာင္ဒဏ္ ၂ ႏွစ္ ေလွ်ာ့ရက္မ႐ွိ ခ်၏။ ထုိသံဃာေတာ္တုိ႔သည္ သံဃာအတုအေယာင္မ်ားျဖစ္သည္ဟု န.အ.ဖ အစုိးရက သမုတ္၏။
ရခုိင္၊ မိတၳီလာ၊ ပဲခူး အေနာက္ျခမ္း ဘာသာေရး ပဋိပကၡမ်ားတြင္ တုတ္ ဓါး လက္နက္ ကုိင္ဆြဲ၍ ပါနာတိပါတာက်ဴးလြန္ျခင္းျဖင့္ ပါရာဇိတကံ က်ေရာက္ေနေသာ သံဃာေတာ္မ်ားကုိ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး အမည္ခံ အစုိးရ၏ လုံၿခဳံေရးတပ္ဖြဲ႔ဝင္မ်ားက အကာ အကြယ္  ေပး၏။
ကမာၻတြင္ နာဇီလက္သစ္ဟု နာမည္ဆိုးႏွင့္ ေၾကာ္ၾကားေနေသာ ၉၆၉ ဂုိဏ္း စတစ္ကာကုိ ခြာသူမ်ား အား သာသနာ ညစ္ႏြမ္းေစမႈ ပုဒ္မျဖင့္ ေထာင္ဒဏ္ ၂ႏွစ္ အျပစ္ေပးေသာေၾကာင့္ ထုိပုဒ္မျဖင့္ အျပစ္ေပးခံရသူ မ်ားကုိ ႏိုင္ငံေရး သမားအျဖစ္ သတ္မွတ္သင့္၏။
`        ထုိသုိ႔ေသာ အေျခ အေနတြင္ ဗုဒၶသာသနာကုိ ညစ္ႏြမ္းေစသည့္ တရားခံ အစစ္အမွန္ကုိ သိေသာ ကုလသမဂၢသည္ အလြန္ အဓိပၸါယ္ ျပည့္ဝေသာ ကုလသမဂၢ ဗုဒၶေန႔ ေဆာင္ပုဒ္ကုိ ခ်မွတ္ ျပဌာန္းလုိက္ပါသည္။

သာဓု သုံးႀကိမ္ေခၚပါသည္။   
၂၀၁၃ ခုႏွစ္၊ ကုလသမဂၢ ဗုဒၶေန႔ အခမ္းအနား၏ ေဆာင္ပုဒ္မွာ (Education and Global Citizenship: A Buddhist Perspective) ဟူ၍ျဖစ္သည္။ လူသားေတြကုိ မွား မွန္၊ ဆုိးေကာင္း၊ ခ်င့္ခ်ိန္ႏုိင္ဖုိ႔ ပညာဥာဏ္ ဖြ႔ံၿဖဳိး ျခင္း (Education) ႏွင့္ ဇာတိေဒသပထဝီဝင္၊ အသားအေရာင္၊ လူမ်ဳိး၊ ဘာသာ၊ လိင္၊ ရာထူး၊ ဆင္းရဲ ခ်မ္းသာ စသည္ ျဖင့္ မခြဲျခားဘဲလူသားအားလုံး ကမာၻ႔ မိသားစု တစ္ခုတည္းအျဖစ္ ခ်စ္ခ်စ္ခင္ခင္ အတူတကြ ေနထုိင္ ျခင္း (Global Citizenship) တုိ႔သည္ ခြဲျခားမရဘဲ တစ္သားတည္း ဒြန္တြဲေနပါသည္ဆုိေသာ အယူအဆသည္ ေဂါတမဗုဒၶ၏ အျမင္၊ ဗုဒၶ၏ ဒႆန၊ ဗုဒၶ၏ တရား​ဓမၼ တစ္ခုသာ ျဖစ္သည္ ဟုေဆာင္ပုဒ္က ဆုိေလသည္။
ေကာင္းေလစြ၊ ေကာင္းေလစြ၊ ေကာင္းေလစြ။
ထုိေဆာင္ပုဒ္ကုိဖတ္႐ႈၿပီးေသာအခါ ဥာဏ္ပညာအားျဖင့္သာ မတူကြဲျပားသူမ်ားအၾကား ယွဥ္တြဲေနထုိင္ ႏိုင္မည္ဟုနားလည္ပါသည္။ ပညာဥာဏ္ မရင့္သန္ေသာ၊ တနည္းအားျဖင့္ ဥာဏ္ပညာအေျမွာ္အျမင္(Wisdom) မလႊမ္းမုိးေသာ ပတ္ဝန္းက်င္တြင္ ကမာၻ႔လူသား တုိ႔သည္ မိသားစုတစ္ခုတည္းအသြင္ ဖြဲ႔ရန္ မျဖစ္ႏုိင္ဟုအဓိပြါယ္ ရေသာ ဗုဒၶေန႔ ေဆာင္ပုဒ္ကုိ ေလာဂ်စ္နည္းျဖင့္ အႏုလုံ ပဋိလုံ အျပန္အလွန္ စဥ္းစားေတြးေခၚၾကည့္ေသာ္ လူမ်ဳိးေရး၊ ဘာသာ ေရး ပဋိပကၡမ်ားမၾကာခဏ ျဖစ္ေပၚေနေသာ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ မည္သုိ႔ေသာ ႏုိင္ငံမ်ဳိးအျဖစ္ ကမာၻေပၚတြင္ ထင္႐ွား ေက်ာ္ၾကားေနမည္နည္း။
ေဒါက္တာစုိင္းေမာက္ခမ္း ေျပာေသာဗုဒၶ၏ ေမတၱာပမာဏ အတုိင္းအတာ။

ထုိင္းႏိုင္ငံ ဗန္ေကာက္ၿမဳိ႕၌ ေရာက္႐ွိေနေသာ ျပည္ေထာင္စုသမၼတ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ ဒုတိယသမၼတ ေဒါက္တာ စုိင္းေမာက္ခမ္း သည္ ေမ ၂၂ နံနက္ပုိင္းတြင္ ကုလသမဂၢ အဖြဲ႔႐ုံး၌ က်င္းပသည့္ ၁၀ ႀကိမ္ေျမာက္ ကုလသမဂၢ ဗုဒၶေန႔ (ကဆုန္လျပည့္ေန႔) အထိမ္းအမွတ္ အခမ္းအနား ဒုတိယေန႔သုိ႔ တက္ေရာက္ မိန္႔ခြန္းေျပာ ၾကားရာတြင္ လူသားအားလုံးသည္ တစ္ခုတည္းေသာ ကမာၻသူ ကမာၻသား မိသားစု အျမင္မ်ား ႐ွိလာၾကရန္ အမွန္ တကယ္လိုအပ္ပါေၾကာင္း၊ ဗုဒၶ၏ အဆုံးအမမ်ားမွာ အတၱကုိပယ္ေဖ်ာက္ရန္ သြန္သင္ဆုံးမထားပါေၾကာင္း မိမိတုိ႔ ႏွင့္အတူအၿမဲ႐ွိေနေသာ ဒုကၡကုိလည္း ႐ႈျမင္ရမည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊ အေသအခ်ာ ဆန္းစစ္ၾကည့္လွ်င္ ဗုုဒၶ၏ အဆုံး အမမ်ားသည္ အသားအေရာင္၊ က်ား မ၊ ယုံၾကည္မႈႏွင့္ လူမႈ အဆင့္အတန္းမေ႐ြး ကမာၻ႔လူသားအားလုံးအေပၚ တူညီစြာ လႊမ္းၿခဳံထားသည့္ ေမတၱာတရားမ်ားပင္ ျဖစ္ပါေၾကာင္း ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ပါသည္။
မည္သည့္ဘာသာဝင္မွ် ျငင္းဆုိရန္ မ႐ွိေသာဒႆန (Universal Truth) ႏွစ္ခု။
သင္ယူပါ၊ သင္ေပးပါ၊ ကုိယ္တို္င္က်င့္ႀကံအားထုတ္ပါဟု အဓိပၸါယ္ရေသာ ပရိယတၱိ၊ ပရိပၸတ္၊ ပရိေဝဒ သာသနာ့တာဝန္ႀကီး သုံးရပ္ ျပဌာန္းထားသည့္အတြက္လည္းေကာင္း၊ ပညာ၊ သဒၵါ၊ သမၼာ၊ ဝိရိ ဟူေသာ သုတၱံ တရားမ်ားအရလည္းေကာင္း၊ ဗုဒၶသည္ ပညာေရး (Education) ကုိလုိလားသူ၊ အားေပးသူျဖစ္ေၾကာင္း ေလ့လာ ဘူးသူတုိင္း သိ႐ွိၿပီးျဖစ္၍ တစ္စုံတစ္ရာ ျငင္းဆုိရန္ မ႐ွိပါ။
ဤေနရာတြင္ ပညာဆုိသည္မွာ အမွား အမွန္၊ အေကာင္းအဆုိးကုိ ပုိင္းျခားေဝဖန္ႏုိင္သည့္ ဥာဏ္ပညာ (Wisdom) ကုိဆုိလုိျခင္း ျဖစ္သည္။ တနည္းအားျဖင့္ ဘာသာေရးပညာ တစ္ခုတည္းကုိ ဆုိလုိျခင္းမဟုတ္ဘဲ ဥပေဒပညာ၊ လူ႔အခြင့္အေရး ပညာ၊ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးပညာ၊ စီးပြားေရးပညာ၊ ပထဝီ သမုိင္းစသည္ ပညာရပ္ အသီးသီးကုိဆုိလုိသည္ဟု နားလည္ပါသည္။
လူ႔ဘုံ ၁ ခုတည္းကုိသာမက ငရဲ ၄ ဘုံ၊ နတ္ျပည္ ၆ ဘုံ၊ ျဗဟၼ ဘုံ၂၀ ႐ွိ နတ္ျဗဟၼာ သတၱဝါအေပါင္းကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားေသာ ဗုဒၶသည္ လူသားအားလုံးအေပၚ မခြဲမျခား ေမတၱာထား သည္ ဆုိသည့္ အခ်က္ကုိလည္း မည္သူမွ် ျငင္းရန္၊ သံသယဝင္ရန္ အေၾကာင္း မ႐ွိပါ။
သံသယဝင္သည္မွာ ဗုဒၶဘာသာ အမည္ခံ ၉၆၉ ဂုိဏ္းသား နာဇီ သံဃာတုိ႔၏ လူသားတုိ႔ အေပၚတြင္ ထား႐ွိပါသည္ ဆုိသည့္ ေမတၱာ တရားကုိသာ ျဖစ္၏။
မည္သူမျပဳ မိမိမႈ။
ဗုဒၶ၏ ကမာၻ႔မိသားစုတစ္ခုဝါဒ (Global Citizenship) ကုိဆန္႔က်င္၍ အိမ္မ်ား၊ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား ႏွင့္ အငွားယာဥ္မ်ားတြင္ စီးပြားေရးပိတ္ဆုိ႔လုိေသာ၊ ကမာၻ႔မိသားစုအၾကား ခြဲျခားဆက္ဆံလုိေသာ ရည္႐ြယ္ခ်က္ ျဖင့္ စတစ္ကာမ်ား လုိက္လံကပ္ေနၾကေသာ ဝီရသူႏွင့္ အေပါင္းအပါမ်ား တည္ေထာင္ထားသည့္ ၉၆၉ ဂုိဏ္းသား မ်ားသည္ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ား မျဖစ္ႏုိင္ပါ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆုိေသာ္ ဗုဒၶ သင္ျပလမ္းညႊန္ခဲ့ေသာ ဥာဏ္ပညာမ်ဳိး မ႐ွိသူမ်ား ျဖစ္ေနေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ အမွန္တကယ္ေတာ့ လက္ေတြ႔တြင္ ထုိအုပ္စုသည္ ကမာၻေပၚ၌ ေပၚ ထြန္းသမွ် ဘာသာတရားမ်ားအၾကား ဗုဒၶဘာသာ၏ ပုံရိပ္ (Image) ကုိက်ဆင္းေစသည္ အထိ ဗုဒၶဝါဒကုိ ဆန္႔ က်င္ ေနသူမ်ား ျဖစ္ေပသည္။
ကုလသမဂၢ ဗုဒၶေန႔ ေဆာင္ပုဒ္တြင္ ဥာဏ္ပညာအေျခခံျဖင့္သာ လူသားအားလုံးသည္ ကမာၻ႔မိသားစု တစ္ခု တည္း အသြင္ ေဖၚေဆာင္ႏုိင္ မည္ ဟုဆုိ၏။
ပညာဥာဏ္ မ႐ွိေသ ာဝီရသူ၏ ဘာသာေရးလူမ်ဳိးေရး ပဋိပကၡမ်ား ျဖစ္ပြားေစရန္ ေပၚေပၚထင္ထင္ လႈံ႕ ေဆာ္ေနမႈကုိ မသိခ်င္ေယာင္ ေဆာင္ေနၾကေသာ အစုိးရအဖြဲ႔ဝင္မ်ားႏွင့္ လႊတ္ေတာ္ ကုိယ္စားလွယ္ႀကီးမ်ား၏ ပညာဥာဏ္ အဆင့္အတန္းသည္ မည္သုိ႔႐ွိမည္ကုိ စာရႈသူ အေနျဖင့္ ခန္႔မွန္းၾကည့္ႏုိင္ပါသည္။ ထုိမွတဖန္ ထုိသူတုိ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေသာ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ အနာဂတ္ကုိ မွန္းဆ ၾကည့္ပါက တုိးတက္မႈဗလာႏွင့္ ဆုတ္ယုတ္မႈ အန​ႏၱ ကုိသာ ေတြ႔ရပါလိမ့္မည္။
ခ႐ုိနီတုိ႔၏ စီးပြားေရးလက္ဝါးႀကီးအုပ္မႈကုိ လက္မခံဘဲလြတ္လပ္စြာ ယွဥ္ၿပဳိင္ခြင့္႐ွိသည့္ ေစ်းကြက္ စီးပြား စနစ္ က်င့္သုံးေနပါသည္ ဆုိေသာ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ ၉၆၉ ဂုိဏ္းသားမ်ားသည္ စီးပြားေရး ပိတ္ဆုိ႔မႈမ်ားကုိ တရား ဝင္ လုပ္ေဆာင္ခြင့္ ရၾက၏။
အေသဝနာစ ဘာလနံ၊ ပူစာစ ပူဇေနယနံ၊ ပါရာဇိတကံ၊
အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားတြင္ တုတ္ ဓါး လက္နက္ကုိင္ဆြဲ၍ လုယက္သတ္ျဖတ္ ခဲ့ၾကသည့္ ျမန္မာ သံဃာ ေတာ္မ်ားကုိ တိဗက္ဘုန္းေတာ္ႀကီး ဒလုိင္းလားမားက ေဝဖန္ ႐ႈံ႕ခ်ေသာ အင္တာနက္ သတင္းမ်ား ေအာက္ တြင္ ဗုဒၶဘာသာ အစြန္းေရာက္တုိ႔၏ မဖြယ္မရာ ေကာ္မန္႔မ်ားသည္ ဗုဒၶေဟာၾကားခဲ့ေသာ (ပူစာစ ပူဇေနယနံ) ကုိးကြယ္ ဆည္းကပ္ ပူေဇာ္ထုိက္သူကုိ ပူေဇာ္ရ၏ ဟူသည့္ ေမတၱာ သုတ္ႏွင့္ အႀကီးအက်ယ္ လြဲေခ်ာ္ေန၏။
နာဇီလက္သစ္ ဂုိဏ္းဖြဲ႔ကာ ခုိးဆုိး လုယက္ သတ္ျဖတ္မႈမ်ားကုိ ဦးေဆာင္ေနေသာ ဝီရသူႏွင့္ ဘာသာ ေရး လူမ်ဳိးေရး ပဋိပကၡမ်ား ျဖစ္ပြားရန္ လႈံ႔ေဆာ္ျခင္းျဖင့္ ဗုဒၶေန႔ေဆာင္ပုဒ္ (Global Citizenship) ကုိ ဆန္႔က်င္ ေနေသာ မြန္ၿပည္နယ္ေပါင္ၿမိဳ႔နယ္ မုတၱမၿမဳိ႔ ၿမေစတီနန္းဦးစာသင္တိုက္ ဆရာေတာ္တုိ႔အား ဗုဒၶဘာသာကုိ ေစာင့္ေ႐ွာက္ ကာကြယ္သူ မ်ဳိးခ်စ္ မ်ားအျဖစ္ ကုိးကြယ္ ဆည္းကပ္ ေထာက္ပံ့ ကာကြယ္ေပးေနသူမ်ားသည္ ဗုဒၶ ေဟာၾကားခဲ့ေသာ (အေသဝနာစ ဘာလနံ) လူမုိက္တုိ႔ႏွင့္ မေပါင္းအပ္ဟူေသာ ဗုဒၶ၏ ေမတၱာသုတ္ကုိ ေဖါက္ဖ်က္ က်ဴးလြန္သူမ်ားသာ ျဖစ္ကုန္၏။ ပါရာဇိတကံ က်ေရာက္ၿပီးသူတုိ႔သည္ ရဟန္း မဟုတ္ေတာ့ပါ။
ဗုဒၶေန႔ ေဆာင္ပုဒ္ကုိ ေလးေလးနက္နက္ အေကာင္အထည္ ေဖၚၾကပါစုိ႔။
ေဒါက္တာစုိင္းေမာက္ခမ္း၏ မိန္႔ခြန္းနိဂုံးတြင္ ယခုႏွစ္ ကုလသမဂၢဗုဒၶေန႔၏ ေဆာင္ပုဒ္အေပၚ ေဆြးေႏြး ခ်က္မ်ားသည္ ဗုဒၶဘာသာဝင္ မိသားစုမ်ားကုိသာမက တစ္ကမာၻလုံးကုိ အက်ဳိးျဖစ္ထြန္းေစမည္ဟု ယုံၾကည္ပါ ေၾကာင္း ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့ပါသည္။
ႀကဳံႀကဳိက္သည့္ အခုိက္ အာဏာပုိင္မ်ားကုိ ေမးလုိသည္မွာ ကုလသမဂၢဗုဒၶေန႔ ေဆာင္ပုဒ္ (Education and Global Citizenship) ကုိ ဆန္႔က်င္ေနေသာ ျမန္မာႏုိင္ငံသား အစၥလာမ္ဘာသာဝင္ မြတ္ဆလင္ တစ္ဦး တစ္ေလ ေတြ႔မိပါသလား ခင္ဗ်ား။
ဗုဒၶေန႔ ေဆာင္ပုဒ္အတုိင္းလုိက္နာေသာ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ အက်ဳိးျဖစ္ထြန္းမည္မွာ ေျမႀကီး လက္ခတ္ မလြဲ ေသခ်ာေသာ္ လည္း ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း မွီတင္းေနထုိင္ၾကေသာ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ား၏ အက်ဳိးကုိ အမွန္တကယ္ လုိလား ပါက ပညာဥာဏ္ ႏုံနည္း လွေသာ ဘာလနံ ဝီရသူႏွင့္ အေပါင္းအပါတစ္သုိက္ကို ဦးစြာပထမ ဖမ္းဆီး ဟန္႔တား မွသာလွ်င္ ကုလသမဂၢ ဗုဒၶေန႔ေဆာင္ပုဒ္ကုိ လုိက္နာရာႏွင့္ အေကာင္အထည္ေဖၚရာ က်မည္ ျဖစ္ ေၾကာင္း ေလးစားစြာျဖင့္ တင္ျပအပ္ပါသည္ ခင္ဗ်ား။
ေမာင္သမာဓိ
၁၃၇၅ ခု ကဆုန္လျပည့္ (ဗုဒၶေန႔)